NURULLAH BERK’İN ESERLERİNDE MOTİF ETKİLERİ ve TÜRK RESİM SANATINDA YANSIMALARI

OpenAlex English

Nurullah Berk’in eserlerinde görülen motifler, sanatçının Türk resmine özgün modern anlatım dili oluşturma arayışının somut birer yansımasıdır. Tarihe ve Türk kültürüne bağlı olan sanatçı, eserlerinde Türk sanatını modern bir şekilde ele almıştır. Araştırmanın amacı, Cumhuriyet dönemi Türk resim sanatının öncülerinden Nurullah Berk’in eserlerinde motif etkilerini ve bu etkilerin Türk resim sanatındaki yansımalarını incelemektir. Araştırma tarama yöntemi ile desenlenmiştir. Ayrıca eser analizi yapılmıştır. Berk, Batı resim anlayışının biçimsel yeniliklerini benimserken, geleneksel Türk-İslam sanatının motifsel ve estetik değerlerinden beslenmiş; böylece yerli öğelerle evrensel sanat dili arasında özgün bir sentez oluşturmuştur. Sanatçının eserlerinde görülen yüzeysel düzen, geometrik biçim kurgusu ve renk anlayışı, minyatür, hat ve tezhip gibi geleneksel sanatların biçimsel ilkeleriyle doğrudan ilişkilidir. Berk’in eserlerindeki figüratif ve biçimsel yaklaşım, modern sanatın plastik değerlerini Anadolu’nun gündelik yaşamını, el sanatlarını ve doğa betimlemelerini harmanlayarak kendine özgü modern bir ifade biçimi oluşturduğu görülmektedir. ‘Gergef İşleyen Kadın’ eserinde geleneksel kadın emeği, üretkenlik ve kültürel süreklilik sembolleşirken, ‘Nargile İçen Adam’ toplumsal yaşamdan bir kesiti, erkek sosyalleşme kültürünü sembolik bir biçimde ortaya koyar. ‘Deve Dikenleri’ ise doğa motifleri aracılığıyla Anadolu coğrafyasının direnci ve sade güzelliğini temsil eder. Bütün bu eserlerde Berk, Batı modernizminin biçimsel dilini yerel temalarla sentezleyerek, Türk modernizminin özgün bir anlatım biçimini oluşturmuştur. Günlük yaşamı konu alan figüratif eserlerinde Anadolu motiflerini kübik etkilerle harmanlayan sanatçının eserlerinde yer verdiği motifler, hem toplumsal belleği hem de estetik yeniliği temsil eden kültürel semboller hâline gelmiştir.