Yükseköğretimde Başlangıç Koşulları ve Üretim Fonksiyonu: Hazır Bulunuşluk Endeksi (HBE) Temelli Bir Müfredat Mimarisi Önerisi

OpenAlex · Turkish

Bu çalışma, yükseköğretimde yaşanan verimlilik krizini Kenneth Arrow’un (Arrow, 1962) başlangıç koşulları yaklaşımı çerçevesinde ele almakta ve öğrenci profili ile standart müfredat arasındaki yapısal uyumsuzluğun akademik çıktılar üzerindeki etkisini incelemektedir. Çalışmanın temel argümanı, heterojen öğrenci kümelerine aynı bilişsel yoğunlukta uygulanan standart müfredatın, sistematik bir “Sapma Maliyeti” (Deviation Cost) ürettiğidir. Bu maliyet; akademik başarısızlık, bilişsel kopuş, düşük motivasyon ve beşerî sermaye kaybı biçiminde ortaya çıkmaktadır.Çalışmada, Aksaray Üniversitesi çevresindeki 10 devlet üniversitesinin Türkçe eğitim veren iktisat bölümlerine ait 2022–2025 dönemi verileri kullanılarak çok boyutlu bir Hazır Bulunuşluk Endeksi (HBE) geliştirilmiştir. Endeks; akademik süreklilik, kavramsal-dilsel kapasite ve analitik-sembolik kapasite bileşenlerinden oluşmaktadır.Ampirik bulgular, üniversitelerin “Kulüp A” (düşük/orta HBE) ve “Kulüp B” (yüksek HBE) olmak üzere iki farklı verimlilik kümesine ayrıştığını göstermektedir. Özellikle Aksaray Üniversitesi örneğinde öğrencilerin sözel alanlarda görece güçlü, ancak matematiksel ve sembolik alanlarda yapısal altyapı eksikliği taşıdığı tespit edilmiştir. 2025 yılında gözlenen HBE sıçramasının herhangi bir müfredat değişikliği olmaksızın gerçekleşmesi, akademik çıktının yalnızca müfredatın niteliğine değil, doğrudan öğrenci hazır bulunuşluğuna bağlı olduğunu göstermektedir.Çalışma sonuç olarak, yerel üniversitelerde bilişsel yükü kademeli biçimde yöneten, öğrencinin başlangıç koşullarını merkeze alan ve ilk aşamada duyuşsal bağ kurmayı hedefleyen “Aksaray Modeli” isimli alternatif bir müfredat mimarisi önermektedir.