Kamu Harcamalarının Ekonomik Karmaşıklık Üzerindeki Etkisi:Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Ampirik Bir Analiz

OpenAlex Turkish

Klasik karşılaştırmalı üstünlük teorileri, yalnızca üretim faktörlerine dayalı açıklamalarla, İsviçre’nin saat endüstrisindeki veya Belçika’nın çikolata sektöründeki rekabetçi başarısını yeterince izah edememekte; dolayısıyla ülkeler arasındaki göreli gelir farklılıklarını açıklamada sınırlı kalmaktadır. Bu teorik eksiklikleri gidermek amacıyla geliştirilen ekonomik karmaşıklık teorisi, ülkelerin ihracat kompozisyonundaki ürün çeşitliliğini ve bu ürünlerin bilgi ile teknoloji yoğunluğunu dikkate alarak, ekonomik yapının hem derinliğini hem de çeşitliliğini ölçmeyi hedeflemektedir. Özellikle ekonomik karmaşıklığın arttığı bir yapısal dönüşüm sürecinde, bilgi ve beceri yoğun sektörlere yönelik kamu yatırımları, kalkınma stratejilerinin etkinliği açısından kritik bir rol üstlenmektedir. Bu çalışma, kamu harcamalarının ekonomik karmaşıklık üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla 2000–2020 dönemine ait panel veri seti kullanılarak, gelişmekte olan 23 ülke örneği üzerinden yürütülmüştür. Literatürdeki çalışmaların büyük bölümü ekonomik karmaşıklık teorisinin çerçevesi ve hesaplama yöntemlerine odaklanmış, bazıları ise karmaşıklık göstergeleri ile ekonomik ve sosyal değişkenler arasındaki ilişkileri farklı örneklem ve dönemler üzerinden incelemiştir. Ancak ekonomik karmaşıklık ile kamu harcamaları arasındaki ilişkiyi, özellikle gelişmekte olan ülkeler bağlamında doğrudan ele alan bir çalışma bulunmamaktadır. Bu araştırma, bu yönüyle literatürdeki önemli bir boşluğu doldurma potansiyeline sahiptir. Ampirik analiz sürecinde, panel veri yapısının temel özellikleri yatay kesit bağımlılığı ve katsayı homojenliği testleriyle değerlendirilmiştir. Serilerin durağanlık yapısı CADF ikinci nesil birim kök testi ile analiz edilmiştir. Uzun dönemli ilişkiler Westerlund (2008) eşbütünleşme testi aracılığıyla ortaya konmuş, eşbütünleşme katsayıları ise CCE-MG yöntemiyle tahmin edilmiştir. Nedensellik ilişkileri ise Dumitrescu-Hurlin (2012) panel nedensellik testiyle incelenmiştir. Bulgular, gelişmekte olan ülkelerde kişi başına düşen gelir düzeyi, kamu eğitim harcamaları ve dışa açıklık oranının ekonomik karmaşıklık düzeyini anlamlı biçimde belirleyen temel faktörler olduğunu göstermektedir.