II. Abdülhamit Dönemi Tarih Ders Kitaplarının Yasaklanması

OpenAlex English

Öz: Kurulan Devletlerin ve ortaya çıkan toplumların varlığını koruyan ve geleceğini inşa eden en önemli kurumlar arasında eğitim kurumları en ön planda olmuştur.Eğitim kurumları bünyesinde oluşturulan sınıflarda okutulan dersler ve ders kitapları her zaman önem arz etmiştir.Bu öneminin içerisinde Devletlerin kuruluşundan yıkılışına kadar ilerleyen süreçlerinde etkisi yadsınamaz.Şüphesiz ki Osmanlı Devleti de 19.yüzyıldan 20.yüzyıla girerken varlığını korumak için eğitim sistemine önem vermiş ve bu yönde önemli değişiklikler yapmıştır.Eğitim anlayışındaki değişimleri yansıtan en önemli materyaller ders kitapları olmuştur.Tarih dersleri ve tarih ders kitapları II.Abdülhamid Dönemi'nden II.Meşrutiyet Dönemi'ne geçerken hem içerik hem de biçim açısından değişiklikler geçirmiştir.Bu açıdan II.Abdülhamid Dönemi'nde yayımlanan Muhtasar-ı İslam Tarihi ve Tarih-i Osmani incelemeye değer ders kitaplarıdır.Bu makalenin amacı, Muhtasar-ı İslam Tarihi ve Tarih-i Osmani kitaplarının içeriğini ve kitaplarda geçen bazı kelimeleri incelemektir.Bu araştırma aynı zamanda Osmanlı Devleti Eğitim sisteminde kitap inceleme süreçlerinin nasıl ilerlediğini ve kurumların nasıl çalıştığını araştırmayı amaçlamaktadır.Kitapların konu dağılımı ve biçimsel bazı özellikleri de değerlendirilecek ve yorumlanacaktır.Bilgi ve belgeler anlamında oldukça önem taşıyan Arşiv belgelerinde Osmanlı Devleti eğitim sisteminde kitapların incelenmesi, yasaklanması ve kitapların toplatılması ile ilgili fermanlar mevcut olmakla beraber bu belgelerde kitapların içeriğinde geçen "Ermeni" ifadesinin kesin olarak yasaklanması ve bu ifadeyi içeren kitapların toplatılmasına karar verildiği görülmüştür.