CLİ-Fİ, EKOELEŞTİRİ VE EKOSİNEMA BAĞLAMINDA İKLİM KURGUSU: EKOLOJİK SİNEMADA ÇEVRESEL TEMSİLLER

OpenAlex Turkish

İklim değişikliği, içinde bulunduğumuz yüzyılın en acil ve karmaşık sorunlarından biri olarak dünyanın ekolojik dengesini tehdit etmektedir. Küresel ısınma, biyoçeşitliliğin azalması ve hava olaylarındaki değişiklikler yalnızca çevreyi değil, toplumsal yapıları, politikaları ve kültürel üretimleri de etkilemektedir. Bu kriz, WHO, UNEP ve IPCC gibi kurumların raporlarıyla küresel ölçekte gündemde tutulurken; sanat, edebiyat ve sinema gibi alanlarda da ifade edilmeye başlanmıştır. Bu bağlamda ortaya çıkan cli-fi (climate fiction) türü, gelecekteki ekolojik felaketleri ve insan-doğa ilişkisini distopik anlatılarla ele alarak izleyiciyi düşünsel ve duygusal sorgulamalara yönlendirmektedir. İklim değişikliği üzerine yayınlanan bilimsel raporların yanında sanat, edebiyat ve sinema gibi mecralarda da ifade edilmeye başlanan iklim değişikliğini kurmaca dünyalarda ele alan anlatıların oluşturduğu bir tür olarak cli-fi (climate- fiction), özellikle son yıllarda sinema anlatılarında da önemli bir yer tutmaya başlamıştır. Cli-fi anlatılarının kavramsal olarak incelenmesinde ekoeleştiri kuramı, doğayı aktif bir özne olarak değerlendiren, estetik, etik ve politik boyutlarıyla çevre merkezli bir eleştiri biçimi sunar. Bu kuramla bağlantılı olarak gelişen ekosinema ise sinema sanatında çevresel temsillerin nasıl yapılandığını ve görsel anlatıya nasıl yansıdığını ele almaktadır. Yukarıdakilerden hareketle bu çalışma, iklim değişikliği olgusunu cli-fi sineması ve ekoeleştiri kuram bağlamında sinema anlatıları özelinde ele almayı amaçlamaktadır. Bu amaçla örneklem olarak seçilen ve yönetmenliğini Paul Schrader’in yaptığı First Reformed (2017) adlı anlatısı nitel metin çözümlemelerinden tematik analiz bağlamında incelenmiş, analiz sonucunda filmin cli-fi türünün politik ve kriz anlatılarını içerisinde barındırırken diğer yandan ekosinemanın sorgulayıcı, düşündürücü ve dönüştürücü etkisini doğa temsilleriyle bir araya getirerek seyircide iklim değişikliği ve çevre felaketlerine dair derin bir farkındalık yarattığı sonucuna ulaşılmıştır.