Metinlerarasılık Kuramı Bağlamında Görsel Bir Hipermetin Olarak Shirley Gerçekliğin Kehanetleri (2013) Filminde Edward Hopper Tablolarının Sinematik Dönüşümü

OpenAlex Turkish

Görsel kültürün günümüzde oldukça farklı biçimlerinin ortaya çıkmasıyla sanatlar arası ilişkiler biçimsel ve anlamsal düzeyde etkileşim içerisinde girmiştir. Metinlerarasılık olarak da değerlendirilen bu etkileşim biçimi sadece yazılı metinlerle kalmamış, farklı sanat dalları arasında da anlam alışverişini mümkün kılmıştır. Julia Kristeva’nın ortaya attığı metinlerarasılık kavramı, görsel yapıtta ya da filmlerde yer alan göndermelerle de açıklanabilir. Gérard Genette’in kavramsallaştırmasıyla bu göndermeler sistematik hale getirilmiş ve özellikle önmetin ve hipermetin kavramları bir metnin başka bir metni dönüştürme biçimini somutlaştırmak için kullanılmıştır. Bu anlamda sinema ve resim ilişkisi de bu kuramsal çerçevenin kullanım alanları içerisine girmektedir. Sinema var olduğundan bu yana resim estetiğinden önemli ölçüde faydalanmış, kadraj, kompozisyon, ışık ve renk gibi unsurlar üzerinden bu diyalog sürmüştür. Özellikle çağdaş sinema belirli ressamların eserlerini sinematik anlayışla işlemiştir. Bu kapsamda Edward Hopper, sinema ile resim arasındaki ilişkinin görsel ve estetik açıdan en etkili referans isimlerinden biri olarak ele alınabilir. Hopper resimlerinde gündelik yaşamın sıradan izlerini taşırken, genellikle yalnız bireyler üzerinden durağan bir atmosfer oluşturur. Buna göre çalışmanın amacı Gustav Deutsch’un Shirley: Gerçekliğin Kehanetleri (2013) adlı filminin metinlerarasılık kuramı bağlamında Edward Hopper’a ait tablolarla kurduğu görsel ve anlatısal ilişkisini ortaya koymaktır. Çalışma, örneklem olarak seçilen filmi hipermetin, Edward Hopper’ın tablolarını ise önmetin olarak ele almaktadır. Film sahneleri arasındaki ilişkiler değerlendirilerek metinlerarasılığın görsel ve anlatı düzeyinde nasıl kurulduğu nitel metin çözümlemelerinden biri olan betimsel analiz yöntemiyle incelemiştir. İnceleme sonucunda filmin Edward Hopper’ın tablolarını sinemasal bir anlatıya dönüştürdüğü ve Gérard Genette’in sınıflandırması çerçevesinde güçlü bir önmetin-hipermetin ilişkisi kurduğu sonucuna ulaşılmıştır.