Arap Edebiyatı Tarihinde Engel Tanımayan Bir Dostluk Modeli “el-Aʿmâ ve’l-Basîr” İbn Câbir el-Endelüsî ve Ebû Caʿfer er-Ruaynî

English (OpenAlex)

Modern dönemde güçsüz olanın hayatta kalamayacağına inanan bir toplum inşa edilmiştir. Oysaki geleneksel düşüncede normalin içinde anormallik, aklın içinde delilik, toplum içinde toplum dışılık ve çokluk içinde teklik görülebilmektedir. Engellilik sosyal bir kurgu olup topluma ve kültüre göre değişmektedir. Geleneksel anlayışa göre, görme duyusu okuma ve yazmada kullanılan bir yetidir. Körlük, bilgi edinme, bu bilgiyi aktarma, yorumlama ve hikmet sahibi olmaya engel değildir. Edebiyatın, okur ya da yazar rolü bağlamında bireyleri toplum içerisinde “ötekileştirilmiş” kimliklerden sıyırarak kendini anlayan ve ifade eden kişiler olmalarını sağlamada önemli bir rolü vardır. Arap edebiyatı, klasik İslam kültüründen modern edebiyata kadar eserleriyle engellerini aşmış edebiyatçılarla doludur. Bunun en güzel örneği Endülüs Arap edebiyatının meşhur isimlerinden görme engelli İbn Câbir el-Endelüsî ile onun gören gözü ve yazan kalemi olan Ebû Caʿfer er-Ruaynî’nin dostluk hikâyesidir. Bu çalışma, fiziksel engellerin toplumsal bütünleşme ve iş birliğiyle nasıl aşılabildiğini, İslâm’ın engelliliğe bakışı ve engelli sahâbîlere Hz. Peygamber’in (s.a.v) yaklaşımı üzerinden bu iki âlimin hayatları örnekliğinde sunarak ortaya koymaktadır.