Anadolu’da Bilinen İlk Türkçe Manzum Fütüvvetnâme Olan Şeyh Eşref b. Ahmed Fütüvvetnâmesinde Dinî - Tasavvufî Muhtevâ

OpenAlex · Turkish

Fütüvvetnâmeler, Ahî teşkilatlarının gelişmesiyle fütüvvet kavramını ve bu teşkilatların kâidelerini ortaya koyan eserler olarak ortaya çıkmıştır. Türk edebiyatının da bir türü olan fütüvvetnâmeler ahlâkî ve tasavvufî içerikli eserlerdir. Şeyh Eşref b. Ahmed Fütüvvetnâme’si 444 beyitlik ve aruzun fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün kalıbıyla yazılmış bir mesnevîdir. 1452’de Edirne’de istinsah edildiği bilinen bu eserin XIV. yüzyılın sonu ile XV. yüzyılın başında yazıldığı tahmin edilmektedir. Şeyh Eşref b. Ahmed’in bu tarihler arasında yaşamış olabileceği göz önünde bulundurularak Türk edebiyatında bilinen üç Türkçe manzum fütüvvetnâmeden ilki olduğu düşünülmektedir. Mesnevî1992 yılında Orhan Bilgin ve 2016 yılında Mustafa Güneş tarafından yayımlanmıştır. Eserde fütüvvetin ana ilkelerinden olan güzel ahlak, nefsine hâkim olmak, iyi huylu olmak, Allah’ın emir ve yasaklarına uymak gibi çoğu tema tasavvuf anlayışı içerisinde tarîkat, şerîat, hakîkat, mârifet, ârif, nefs, akıl, dünya ve âhiret gibi kavramlarla birlikte yer almaktadır. Bu çalışmada, Şeyh Eşref b. Ahmed’in manzum fütüvvetnâmesinde dinî ve tasavvufî kavramlar tesbit edilerek örneklerle açıklanmaya çalışılmıştır.