Gelişen Teknoloji’nin afetlerde kullanımı: Türkiye bağlamındaki kaynakların sistematik derlemesi

OpenAlex · English

Bu derleme çalışmasının amacı, 2020–2025 yılları arasında Türkiye bağlamında hem Türkçe hem de İngilizce dillerinde yayımlanmış “afetlerde kullanılan teknolojiler” konulu akademik çalışmaları sistematik olarak inceleyerek, afet yönetiminde teknoloji kullanımının kapsamını ve eğilimlerini ortaya koymaktır. İncelenen 77 çalışma, afet türleri ve kullanılan teknolojiler (yapay zekâ, CBS (Coğrafi Bilgi Sistemi), İHA (İnsansız Hava Aracı), robotik sistemler, sosyal medya vb.) açısından analiz edilmiştir. Bulgular, teknolojilerin özellikle müdahale aşamasında yoğun olarak kullanıldığını, arama-kurtarma, hızlı hasar tespiti, afet alanlarının haritalandırılması ve iletişim süreçlerinde yapay zekâ, CBS ve erken uyarı sistemleri gibi araçların ön planda olduğunu göstermektedir. Doğal afetler ve genel afet yönetimi üzerine yapılan çalışmaların sayısı, insan kaynaklı veya teknolojik afetlere kıyasla daha fazladır ve 2024 yılı, akademik ilginin en yoğun olduğu yıl olarak öne çıkmaktadır. Ancak bazı teknolojilerin hâlen sınırlı düzeyde uygulama alanı bulduğu ve görünürlüğünün düşük olduğu görülmektedir. Elde edilen bulgular, afet yönetiminde teknolojilerin etkin kullanımının can ve mal kaybını azaltmada kritik öneme sahip olduğunu ve gelecekte araştırmalarda hem yaygın hem de yenilikçi teknolojilere odaklanılması gerektiğini ortaya koymaktadır.