Karaçay-Malkar Türkçesi ve Türkiye Türkçesinde Fiil İstemlerinin Karşılaştırmalı Analizi

Turkish

Fiiller, cümle kuruluşunda, taşıdıkları anlam(lara) göre belirledikleri birtakım tamlayıcı unsurları beraberinde getirir. Fiilin belirlediği bu tamlayıcı unsurlar fiilin istemi olarak adlandırılmakta ve her fiilde farklılık göstermektedir. Fiillerin isteminde birtakım değişiklikler meydana gelebilir. Bu değişiklikler; fiilin çok anlamlılığa uğraması, edilgenleşmesi veya ettirgenleşmesi dolayısıyla istem değişikliğine uğramasının yanı sıra tamlayıcıyı fiile bağlayan durum eklerinin de birbirinin yerine kullanılması, yani nöbetleşmesidir. Fiil tarihî dönemlerde sahip olduğu bir tamlayıcıyı dilin gelişim sürecinde değiştirebilir, bu tamlayıcı fiilin istem alanından çıkabilir veya hem tarihî dönem metinlerinde, hem çağdaş Türkçenin metinlerinde hem de bir lehçenin ağız alanlarında tamlayıcıyı fiile bağlayan durum ekleri nöbetleşebilir. Bu çalışmada Türkiye Türkçesi ve Karaçay-Malkar Türkçesinde ses ve yapı bakımından ortak bazı fiiller istem bakımından karşılaştırılmış ve bu fiillerdeki farklılıklar ortaya konmuştur.