Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri

Turkish

Tefsir ve fıkıh ilimlerinin birbirleriyle ilişkisi incelenirken genellikle tefsir usûlünün fıkıh usûlünden istifadeyle oluşturulduğu ve müfessirlerin, tefsir faaliyetlerinde bu usûle dayandığı dile getirilir. Buna bağlı olarak tefsir-fıkıh ilişkisinde fıkhın baskın bir karakter sergilediği ve bu ilişkide karşılıklı katkı sunma olgusunun daha ziyade fıkıhtan tefsire doğru bir seyir izlediği belirtilir. Bu yaygın kanaat genel olarak doğru olmakla birlikte fıkıh faaliyetine müfessirlerin katkısını yeterince dikkate almaması bakımından eksiktir. İşaret edilen eksikliğin giderilmesine yönelik bir çabanın ürünü olarak kaleme alınan bu makale, Bedâʾiʿu’ṣ-ṣanâʾiʿ adlı eserinde Kâsânî’nin (ö. 587/1191) müfessirlerden aktardığı Kur’ân yorumlarının, onun fıkıh faaliyetine ne ölçüde ve hangi açılardan katkı sağladığını tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu yönüyle araştırma, fıkıh ve tefsir ilimleri arasındaki etkileşimin mahiyetine müfessirin fakihe sunduğu katkı açısından ışık tutmaktadır. Deskriptif ve analitik yöntemlerin kullanıldığı çalışma neticesinde ulaşılan bulgulara göre müfessirler, ortaya koydukları tefsir izahlarıyla fakihlerin fıkhî üretim süreçlerine çeşitli şekillerde kayda değer katkılar sunmuşlardır.