İlk Vahyin Eğitimsel Yorumlarında İnsan Unsurunun İncelenmesi

OpenAlex İngilizce

İslam’ın ilk vahyi kabul edilen Alak suresinin ilk beş ayeti eğitim açısından daha çok “oku” emri üzerinden yorumlanmaktadır. Bir ve üçüncü ayette tekrar eden bu oku emri, açık bir okuma ve öğrenme vurgusu olarak sunulmaktadır. Dördüncü ayetteki “kalem” ifadesi okumanın yanında yazmayı da sürecin bir parçası olarak takdim eder. “Rabb” ile “terbiye” arasındaki ilişki de yine eğitimin etimolojisi ve tanımı söz konusu olduğunda ilk vahiy bağlamında öne çıkartılan hususlar arasındadır. Bununla birlikte eğitimin temel unsuru insandır. İlk ayetler eğitim açısından incelenirken bu unsur dikkatlerden kaçmaktadır. Buradan hareketle “Eğitimin temel unsuru kabul edilen insan, İslam eğitim sürecini başlatan ilk vahiyde nasıl ele alınmıştır?” sorusun cevabı aranmıştır. Doküman analizi yoluyla yürütülen çalışmada klasik dönem müfessirlerinin eğitimin temeli olan insan unsurunu nasıl ele aldıkları incelenmiştir. 14. asrın sonuna kadar eserleri incelenen müfessirler Alak suresinin ilk iki ayetine dair yaptıkları yorumlarda “insanın şerefi” neticesine ulaşmışlardır. İnsanın İslam’daki yüksek mevkiinin ilk vahiyde yer alması, İslam eğitim programlarının “insanın şerefi” ekseninde tasarlanması yönünde bir mesajdır.