İ‘rab ve Kırâat Temelli Bir İnceleme: Fetih Sûresi Bağlamında Ferşî Kırâat Farklılıkları

OpenAlex Turkish

Bu çalışmada, Fetih Sûresindeki ferşî kırâat farklılıklarının i‘rab, kırâat ve mana bağlamında incelenmesi konu edilmektedir. Makale çalışmasının sınırları göz önünde bulundurularak çalışmada usûlî ihtilafların kapsam dışı bırakılmasının makul olacağı düşünülmüştür. Makalede, isim ve fiillerde bulunan sahih ve şâz ferşî kırâat farklılıkları, ismi geçen sûre özelinde ele alınmaktadır. Bu çalışmayla, ferşî kırâat farklılıklarının dil ve tefsir yönünden incelenmesi, kırâat hüccetlerine değinilmesi ve bu farklılıkların anlam üzerindeki etkilerinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Kur’ân-ı Kerîm’in kırâatinde görülen farklılıkların temel sebebi, çoğunlukla yedi harf ruhsatı olarak gösterilse de kırâatlerdeki ihtilafların sadece telaffuz farklılıklarından ibaret olmadığı, manaya yansıyan bir yönünün bulunduğu da bilinmektedir. Anlam açısından bir zenginlik kaynağı olarak görülen söz konusu farklılıklar, müfessirlerin başvurdukları kaynakların başında gelmektedir. Fetih Sûresinde kırâat imamları arasında ihtilaf bulunan ferşî kırâat farklılıklarının, ihtilafın durumuna göre analiz edilmesi ve farklı okuyuşların mana üzerindeki etkisinin tetkik edilerek değerlendirilmesi bu araştırmanın temel problemini oluşturmaktadır. Sûredeki sahih ve şâz ferşî kırâat farklılıklarının tamamının birlikte incelendiği bir araştırma olması ve Fetih Sûresinin daha önce bu kapsamda ele alınmamış olması çalışmamızın özgün yönünü ortaya koymaktadır. Çalışmamızda nitel araştırma yöntemlerinden dokümantasyon analizi metodu kullanılmıştır. Sûrede ferşü’l-hurûfa dair ihtilaflar araştırılmış, sarf, nahiv ve belâgat ilmi ile ilişkili olan bu farklılıklar, dil ve tefsir cihetinden incelenmiş, kırâatlerin hüccetlerine değinilmiştir. Sonuç olarak, mezkûr sûrede gerek fiillerde gerekse isimlerde ferşî kırâat ihtilaflarının bulunduğu görülmüş ve bu farklılıkların belli oranda mana üzerinde etkili olduğu ancak farklılıklardan kaynaklanan anlamların birbirine zıt değil, aksine birbirini destekleyen ve anlamı daha zengin kılan özellikte olduğu anlaşılmıştır.