FOTOGRAMETRİK YÖNTEMLERLE ERZURUM OVASINDAKİ ÖNEMLİ BİR TUNÇ ÇAĞI MERKEZİNİN ANALİZİ: KIRKGÖZE KALESİ VE YERLEŞİM ALANI

English (OpenAlex)

Anadolu’da Tunç Çağı, gelişmiş metal işçiliği, tahkimli yerleşimler ve yoğun etkileşim ağlarıyla karakterize edilmekte olup Doğu Anadolu’da özellikle Erzurum Ovası bu dönemin sosyo-ekonomik ve kültürel dinamiklerini yansıtan önemli alanlardan birisidir. Bu bağlamda, çalışma kapsamında Erzurum ili Yakutiye İlçesi’ne bağlı Kırkgöze Köyü’nün güneydoğusunda, 2146 m rakımda konumlanan Kırkgöze Kalesi ve çevresindeki yerleşim alanı fotogrametrik yöntemlerle belgelenmiş ve analiz edilmiştir. Araştırmada, insansız hava aracı (İHA) ile elde edilen yüksek çözünürlüklü nadir ve oblik görüntüler fotogrametri yazılımlarında işlenmiş; fotoğraf hizalama, seyrek ve yoğun nokta bulutu oluşturma, üç boyutlu ağ (mesh) üretimi ve ortomozaik harita oluşturma aşamaları izlenmiştir. Elde edilen veri setlerinden türetilen Sayısal Arazi Modeli (DEM) ve Sayısal Yüzey Modeli (DSM), eş yükselti eğrileri ve topografik kesitlerle desteklenerek kalenin plan organizasyonu, sur hatlarının konumu, giriş düzenleri ve korunma durumu metrik olarak belgelenmiştir. Analizler, kale mimarisinin temel özelliklerini ve kullanım evrelerini ortaya koymuştur. Dikdörtgene yakın plan şeması, köşe çıkıntıları ve batı ile güneydoğuda tespit edilen kontrollü girişler, yapının savunma amacıyla bilinçli olarak tasarlandığını göstermektedir. Yaklaşık 3 metre kalınlığa sahip sur duvarlarının günümüze ulaşan kalıntıları, yapının anıtsal karakterini ve uzun süreli kullanımını göstermektedir. Kale çevresinde tespit edilen keramik buluntular ise yerleşimin İlk Tunç Çağı’na tarihlendiğini ve Orta Çağ’da yeniden kullanım gördüğünü ortaya koymaktadır.