SABRİ TATOF’UN (TATA) GÜN DOĞARKEN ROMANI BAĞLAMINDA DELİORMAN TÜRKÇESİ VE BESARABYA GAGAUZCASI ARASINDAKİ LEKSİK PARALELLİKLER

English (OpenAlex)

Bu makale, Sabri Tatof’un Gün Doğarken adlı romanı ekseninde Deliorman Türkçesi ile Besarabya Gagauzcası arasındaki leksik paralellikleri incelemektedir. Roman, yalnızca Bulgaristan Türklerinin sosyal ve kültürel yaşamını değil, aynı zamanda Deliorman bölgesine özgü Türk ağzının canlı söz varlığını da yansıtmaktadır. Çalışma kapsamında eserde yer alan ve standart Türkiye Türkçesinde bulunmayan bazı sözcüklerin Besarabya Gagauzcası karşılıklarıyla benzeştiği; bu benzerliğin fonetik, morfolojik ve semantik düzeylerde gerçekleştiği vurgulanmaktadır. “Alaf”, “bıldır”, “gölmek”, “püsür”, “yağlık” gibi sözcükler, yalnızca anlam olarak değil, yapısal düzeyde de örtüşmekte; bu durum iki topluluğun ortak etnolinguistik geçmişine işaret etmektedir. Makalede Valentin Moşkov, Tadeusz Kowalski ve S. S. Bobçev gibi araştırmacıların Deliorman Türkleri ve Gagauzlar arasında kurduğu tarihsel, kültürel ve dilsel bağlar da ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır. Gün Doğarken, bu bağlamda halk diliyle yazılmış diyalog ağırlıklı yapısıyla ağız araştırmaları açısından önemli bir kaynak olarak değerlendirilmektedir. Sonuçta, Deliorman Türkçesi ile Besarabya Gagauzcası arasında tespit edilen leksik paralellikler, iki topluluk arasındaki ortak kökenin ve tarihsel temasın dil aracılığıyla günümüzde de sürdüğünü göstermektedir.