TÜKETİCİLERİN YAPAY ZEKÂ KAYGI DÜZEYİNİN ÇEVRİMİÇİ SATIN ALMA NİYETİNE ETKİSİNDE ALGILANAN RİSKİN ARACILIK ROLÜ

Turkish

Günümüzde yapay zekâ (YZ) destekli sistemler, e-ticaret platformlarında yaygın şekilde kullanılmakta olup tüketicilerin alışveriş deneyimlerini doğrudan etkilemektedir. Ancak, YZ’nin veri gizliliği, güvenlik ve etik konularındaki belirsizlikleri, tüketicilerde çeşitli kaygılara yol açabilmektedir. Bu çalışma, tüketicilerin YZ teknolojilerine yönelik kaygı düzeylerinin çevrimiçi satın alma niyetleri üzerindeki etkisini incelemekte ve bu ilişkide algılanan riskin aracılık rolünü araştırmaktadır. Nicel yöntemin kullanıldığı araştırmada YZ teknolojileri kullanan, çevrimiçi alışveriş yapan, 18 yaş ve üstü tüm tüketicilerin oluşturduğu evrende, tesadüfi olmayan örnekleme yöntemlerinden kolayda örnekleme yöntemiyle 427 katılımcıya ulaşılmıştır. Veriler çevrimiçi anket yoluyla toplanmış ve SmartPLS 4 istatistik programı kullanılarak yapısal eşitlik modellemesi ile analiz edilmiştir. Bulgular, yapay zekâ kaygısının çevrim içi satın alma niyeti üzerinde yalnızca “öğrenme kaygısı” boyutuyla anlamlı ve ters yönlü bir etkisinin olduğunu; diğer boyutların ise istatistiksel olarak anlamlı bir etkide bulunmadığını ortaya koymuştur. Yapay zekâ kaygısının tüketicinin algıladığı riski arttırmadığı ve algılanan riskin çevrim içi satın alma niyeti üzerinde anlamlı bir negatif etkiye sahip olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca YZ kaygısı ve çevrim içi satın alma niyeti ilişkisinde algılanan riskin bir aracılık rolünün olmadığı tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, tüketicilerin YZ destekli dijital alışveriş platformlarına genel olarak alışkın hâle geldiği ve YZ destekli sistemleri bir engel veya kaygı unsuru olarak görmedikleri şeklinde değerlendirilebilir.