HADİSLERDE ASABİYETİN REDDİ VE BİRLİKTE YAŞAMA AHLAKI-Cahiliye Asabiyetinden İslam Toplumuna Doğru-

Turkish

Hz. Peygamber (sav) sünnetinin toplumun farklı katmanlarını nasıl birleştirdiğini anlayabilmek için cahiliye toplumunun genel özelliklerini bilmek gerekmektedir. Cahiliye toplumunda kavmiyet merkezli bir bakış açısı hâkim olmuş, asil, gücü elinde bulunduran ve iktidar sahibi kimseler çoğu zaman baskın olmuştur. Adil ve ahlaklı bir toplum inşa etme, başta Kur’an-ı Kerim olmak üzere hadislerde de özellikle vurgulanmıştır. Bu sebeple Hz. Peygamber (sav) cinsiyetçi ve hiyerarşik bir toplum özelliğini gösteren cahiliye zihniyeti ile her fırsatta mücadele etmiştir. Hz. Peygamber, herhangi bir kavme mensup olmanın bizatihi bir değer ifade etmediğini, asıl kıymetin kişinin ortaya koyduğu iman, pratik ve ahlak ile ilişkili olduğunun altını çizmiştir. Bu çalışmada yöntem olarak önce Kur’an’daki ilgili ayetler tespit edilmiş, daha sonra hadis kaynakları taranmıştır. Tespit edilen hadisler, konularına göre tasnif edildikten sonra konu ile ilgili telif edilen klasik ve modern kaynaklara müracaat edilmiştir. Bu çerçevede incelediğimiz konu başlıkları ise şöyledir: Cahiliye döneminde toplumsal yapı, iman kardeşliği bağlamında üst kimlik inşası, nesebin değil amelin bir kıstas olması, insan onurunun muhafaza edilmesi, katı hiyerarşik sınıflaşmanın reddedilmesi, ahlak, erdem ve adalet temelli bir toplumun inşası. Bu çalışma ile cahiliye kültür ve toplumunda yetişmiş sahabenin kısa bir zaman diliminde sünnet ile nasıl bir değişim ve dönüşüm yaşadığı, farklı hassasiyetleri taşıyan toplumsal kesimlerin asgari ortak zemin ve fıtrî değerlerde nasıl birleştiği konularının aydınlatılması hedeflenmektedir.