Osmanlı Döneminde İmamların Mesleki Hayatlarında Karşılaştıkları Sorunlar (18. Yüzyıl Diyarbekir Eyaleti Örneği)

Turkish

Osmanlı Devleti’nde imamlar, Müslüman topluma hizmet veren kadrolar içerisinde en geniş yeri tutmakla birlikte üstlendikleri dinî, toplumsal ve resmi görevlerle oldukça önemli bir konumdaydılar. Bu sebeple imamlık, Osmanlı İslam toplumunun önde gelen kurumlarındandır ve geçirdiği değişim ve dönüşümlerle birlikte günümüzde de büyük bir ehemmiyeti haizdir. Mezkûr öneme istinaden bu çalışmada, şimdiye kadar herhangi bir araştırmaya konu edilmemiş olan Osmanlı toplumunda imamların mesleki hayatlarında karşılaştıkları sorunlar ele alınmıştır. Araştırmanın amacı, 18. yüzyıl Diyarbekir ahkâm defterleri ve yine Diyarbekir (Âmid) şer’iyye sicilleri çerçevesinde ilgili dönemde imamların mesleki hayatlarında karşılaştıkları sorunları ortaya koymaktır. Araştırma neticesinde ilgili dönemde imamların mesleki hayatlarında karşılaştıkları sorunların toplam 60 farklı belgeye yansıdığı tespit edilmiştir. Yapılan tasnife göre bu sorunların en sık rastlanılanı vakıflarla ilgilidir. Bunu sırasıyla usulsüz vergi tahsili meselesi, görevlerine yönelik usulsüz müdahaleler, nikâh kıyma ve gasil meseleleri ve sosyal hayatta karşılaşılan az sayıdaki diğer bazı sorunlar takip etmektedir. Bu sorunlar içerisinde özellikle vakıflar, usulsüz imamlık beratları ve vergilere dair meselelerin dikkate değer bir ciddiyette olduğu ve ilgili kurumların işleyişinde birtakım bozulmaların meydana geldiği gözlenmiştir.