Türkiye ve Avrupa Birliği’nde tarım sektörünün ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: 1990–2024 dönemi için bir uygulama

Turkish

Amaç: Bu çalışmanın amacı, 1990–2024 dönemi itibarıyla Türkiye ve Avrupa Birliği’nde tarım sektörünün ekonomik büyümeye katkısını inceleyerek, tarımsal dönüşüm ve kalkınma politikalarına yönelik çıkarımlar ortaya koymaktır.Tasarım/Metodoloji/Yaklaşım: Araştırmada, tarımsal katma değer ve tarımsal istihdam değişkenleri kullanılarak Panel Dynamic Ordinary Least Squares (PDOLS) yöntemi ile uzun dönem katsayıları tahmin edilmiştir.Bulgular: Tarımsal katma değerin her iki bölgede de ekonomik büyümeyi pozitif yönde etkilediğini göstermektedir. Türkiye özelinde tarımsal istihdamın büyüme üzerindeki etkisi negatif bulunmuş; bu durumun emek yoğun üretim yapısı ve düşük verimlilikten kaynaklandığı vurgulanmıştır. AB ülkelerinde ise tarımsal verimlilik ve teknolojik modernizasyonun etkisiyle tarım sektörü büyümeyi daha istikrarlı biçimde desteklemektedir.Çıkarımlar: Çalışmanın sonuçları, tarım sektörünün ekonomik büyüme üzerindeki etkinliğinin büyük ölçüde verimlilik artışı, teknolojik yenilikler ve politika desteklerine bağlı olduğunu ortaya koymaktadır. Türkiye’de tarımın büyümeye katkısının artırılabilmesi için modernizasyon, eğitim ve verimlilik odaklı yapısal reformların önemi öne çıkmaktadır. AB örneğinde ise OTP kapsamında sağlanan desteklerin tarımsal üretim verimliliğini artırarak büyümeye katkı sağladığı görülmektedir.Sosyal Çıkarımlar: Politika yapıcılar için tarımda verimlilik artırıcı reformlar ve modernizasyon yatırımları, uzun dönemli ekonomik büyüme hedeflerinin gerçekleştirilmesinde kritik öneme sahiptir.Özgünlük/Değer: Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) ülkelerini karşılaştırmalı bir çerçevede ele alarak tarım sektörünün ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini incelemesi, literatürde genellikle tek bölgeye odaklanan çalışmalardan ayrılmasını sağlamaktadır. 1990–2024 dönemini kapsayan analiz, hem Türkiye’nin yapısal dönüşümlerini hem de AB’nin tarım politikalarındaki modernizasyonu değerlendirme imkânı sunarak çalışmayı güncel ve uzun dönemli perspektife taşımaktadır.