Ortaokul Öğrencilerinin Etkin Vatandaşlık Kavramına İlişkin Bilişsel Yapılarının İncelenmesi

Turkish

Gençlerin toplumsal konulara ilgisinin giderek azalmasının getirdiği kaygılarla 21 yüzyılda vatandaşlık eğitimi ve beraberinde etkin vatandaşlık kavramı gelişmekte olan ülkeler kadar gelişmiş ülkelerin eğitim politikalarında önem verdiği bir konu olmuştur. Ancak etkin vatandaşlık kavramından ne anlaşıldığına ilişkin pek çok ülkede öğretim programları, öğretmenler ve öğrenciler nezdinde kafa karışıklığının olduğu da bir gerçektir. Türkiye’de imparatorluktan ulus devlete geçiş ve yeni bir toplum inşası sorunu nedeniyle vatandaşlık eğitimine 20 yüzyıl başından itibaren önem verilmiştir. 1970’lerden itibaren ortaokul düzeyinde sosyal bilgiler dersleri vatandaşlık eğitimini kapsayacak şekilde düzenlenmiştir. Güncel programlarda da etkin vatandaşlık öğrenme alanı olarak 4- 7 sınıflarda okutulan sosyal bilgiler dersinin içeriğine yerleştirilmiş durumdadır. Mevcut araştırmanın amacı kelime ilişkilendirme testi aracılığıyla yedinci sınıf öğrencilerinin haklar ve sorumluluklar çerçevesinde etkin vatandaşlığa ilişkin bilişsel yapılarının incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubu İzmir’in farklı okul türlerinde öğrenim gören 277 yedinci sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Testte anahtar kategoriler olarak etkin vatandaşlık, vatandaş hakları ve vatandaşlık sorumlulukları yer almıştır. Öğrencilerin cevapları frekans tablosu ve kavram haritalarıyla gösterilmiş, kavramlar arasındaki kesişimler kesme noktası tekniği kullanılarak açıklanmıştır. Araştırma bulguları, öğrencilerin etkin vatandaşlığı daha çok sorumluluklarla ilişkilendirdiklerini ve iyi insanı tanımlayan pasif vatandaşlık özellikleri ile açıkladıklarını ortaya koymaktadır.