Görme Biçimleri ve Mekan: Friends Dizisinde Toplumsal Cinsiyetin Mekansal Kurgusu

English (OpenAlex)

Mekân, yalnızca barınma gibi temel bir ihtiyacı karşılayan fiziksel bir çevre olmanın ötesinde, toplumsal normların sürekli olarak yeniden üretildiği bir alan olarak işlev görmekte ve bireylerin mekânsal algı ve kullanım biçimleri toplumsal cinsiyet rolleri tarafından doğrudan etkilenmektedir. Bu bağlamda, televizyon dizileri, cinsiyetlendirilmiş mekân temsillerinin nasıl kurgulandığını ve toplumsal cinsiyet rollerinin medya aracılığıyla nasıl içselleştirildiğini anlamak açısından önemli bir inceleme alanı sunmaktadır. Bu çalışma, John Berger’in (2005) Görme Biçimleri adlı eserinde ortaya koyduğu kadın ve erkek temsilleri üzerinden, Friends dizisindeki mekânsal temsillerin toplumsal cinsiyet bağlamında nasıl inşa edildiğini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, kadın ve erkek kullanıcıların eşit olduğu bu dizide, karakterlere atfedilen mekânlar karşılaştırmalı görsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Literatür taraması ile elde edilen veriler doküman analizi yoluyla sınıflandırılmış ve dizinin mekânsal yapısı, karakterlerin mekân içindeki konumlanışları ve mekân kullanım pratikleri açısından değerlendirilmiştir. Analizler, kadın ve erkek karakterlere ait mekânların belirli değişkenler doğrultusunda farklılaştığını ortaya koymaktadır. Kadın karakterlerin yaşadığı mekânların daha geçirgen, esnek ve kişiselleştirilmiş olduğu, erkek karakterlere ait mekânların ise daha işlevsel, tekdüze ve otoriteyi temsil eden unsurlar içerdiği belirlenmiştir. Ayrıca, ortak kullanım alanı olarak tanımlanan kamusal mekânların da belirli toplumsal cinsiyet normlarına göre şekillendiği gözlemlenmiştir. Bu çalışma, mekânın yalnızca fiziksel bir yapı değil, aynı zamanda ideolojik ve kültürel kodlarla biçimlenen bir anlatı alanı olduğunu da vurgulamaya çalışmaktadır.