Kentsel İklim Yönetişimi ve Ekovatandaşlık: Türkiye’de Katılım, Sorumluluk ve Dönüşüm Dinamikleri

Turkish

İklim krizi, sınır aşan etkileri ve çok düzeyli yönetişim gereklilikleri nedeniyle vatandaşlık ve toplumsal katılım anlayışlarının yeniden ele alınmasını gündeme getirmektedir. Bu bağlamda, hak temelli liberal vatandaşlık yaklaşımlarını tamamlayıcı nitelikte; sorumluluk, karşılıklılık ve ekolojik yük paylaşımı ilkelerine vurgu yapan ekovatandaşlık (ekolojik vatandaşlık) kavramına yönelik ilgi giderek artmaktadır. Bu çalışmanın amacı, ekovatandaşlığın kuramsal temellerini tartışmak ve Türkiye’deki ulusal ve yerel iklim politikası belgeleri üzerinden bu kavramın nasıl çerçevelendiğini inceleyerek kentsel iklim yönetişimine yönelik politika önerileri geliştirmektir. Araştırmada nitel araştırma deseni benimsenmiş ve Andrew Dobson’ın post-kozmopolit vatandaşlık yaklaşımından hareketle tematik içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Analiz kapsamında, 7552 sayılı İklim Kanunu ile şekillenen güncel yasal çerçeve, ulusal iklim değişikliği politika belgeleri ve Türkiye’nin yedi coğrafi bölgesini temsil eden büyükşehir belediyelerine ait Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları incelenmiştir. Ayrıca Türkiye’nin Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı’na ev sahipliği yapacak olması gibi güncel gelişmeler de değerlendirmeye dahil edilmiştir. Bulgular, politika belgelerinde vatandaşın iklim eylemindeki rolünün ağırlıklı olarak farkındalık artırma, bilgi edinme ve bireysel düzeyde iklim dostu davranışların yaygınlaştırılması çerçevesinde tanımlandığını göstermektedir. Kent konseyleri ve çeşitli yerel platformlar, katılım için kurumsal bir çerçevenin varlığına işaret etmekle birlikte, bu mekanizmaların karar alma süreçlerine etkisinin uygulamada sınırlı ve farklı düzeylerde kaldığı görülmektedir. Bu çerçevede çalışma, eğitim programları, dijital katılım araçları ve mahalle ölçeğinde geliştirilebilecek kapsayıcı platformları içeren bütünleşik bir ekovatandaşlık yaklaşımının, kentsel iklim yönetişiminin uygulanabilirliğini ve toplumsal meşruiyetini güçlendirme potansiyeline sahip olduğunu ortaya koymaktadır.