Türkiye’de Cari Sağlık Harcamalarının 2010-2023 Dönemindeki Değişimi: Kamu ve Özel Bileşenlerin Betimleyici Karşılaştırması

English (OpenAlex)

Çalışmanın amacı Türkiye'de 2010-2023 dönemindeki toplam cari sağlık harcamaları ile kamu ve özel bileşenlerinin değişimini betimsel olarak incelemek ve karşılaştırmaktır. Çalışma amacı doğrultusunda yapılan araştırmanın kapsamını, Türkiye’nin 2010-2023 yılları arasındaki cari sağlık harcamaları ile kamu ve özel bileşenleri oluşturmaktadır. Araştırma verileri resmi kurumlar tarafından kamuya açık olarak yayınlanan ikincil kaynaklardan sağlanmıştır. Betimleyici bir tasarımın benimsendiği araştırmada veriler Microsoft Excel 2016 programı kullanılarak düzenlenmiş ve analiz edilmiştir. Bulgular, kamu egemenliğinin korunduğu cari sağlık harcamalarında istikrarlı bir nominal artış olduğunu göstermiştir. Kamu cari sağlık harcamaları 2019 yılına kadar toplam harcamaların yaklaşık %78-79'unu oluştururken, özel sektörün payı 2023 yılında yaklaşık %24'e yükselmiştir. COVID-19 pandemisi döneminde (2020-2021) kamu harcamaları belirgin bir şekilde genişlemiş ve pandemi sonrası enflasyonist dönemde (2022-2023) özel harcamalarda göreli bir artış yaşanmıştır. Reel büyüme bulguları, son yıllardaki nominal artışların büyük ölçüde fiyat etkilerinden kaynaklandığını göstermiştir. Türkiye'nin sağlık finansman yapısında kamu egemenliği devam etmekte olup, ekonomik şoklar ve pandemi döneminde sistemin dayanıklılığını kamu finansmanı sağlamıştır. Ancak, sağlığa ayrılan Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) payının yetersizliğinin, artan enflasyonun ve özel harcamaların sağlık finansmanında uzun dönemli sürdürülebilirlik için zorluklar oluşturduğunu göstermiştir. Çalışma sonuçları, Türkiye’de sağlığa ayrılan GSYİH payının artırılmasının önemine dikkat çekerek, sağlık finansmanında sürdürülebilir ve gelişmiş kaynak tahsisine duyulan ihtiyacı ortaya koymuştur.