REKABET KURULUNUN YERİNDE İNCELEME YETKİSİ: İDARE HUKUKU VE CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU BAĞLAMINDA BİR DEĞERLENDİRME

Turkish

Rekabet Kurumunun rekabetin sağlıklı işlemesi ve korunması amacıyla piyasadaki teşebbüslerin rekabeti sınırlayıcı, bozucu ya da engelleyici nitelikteki davranışlarını etkili biçimde denetleyebilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda Kurumun karar organı olan Rekabet Kurulu, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında bilgi isteme ve yerinde inceleme yetkilerine sahiptir. Ancak yerinde inceleme yetkisi, özellikle konut dokunulmazlığı gibi temel hak ve özgürlükleri doğrudan etkileyen bir idari işlemdir. Bu çalışmada, Rekabet Kurulunun yerinde inceleme yetkisi idare hukuku ve ceza muhakemesi hukuku açısından çok boyutlu olarak ele alınmaktadır. İlk olarak, yerinde inceleme kararının idari işlem teorisi çerçevesindeki hukuki niteliği değerlendirilmekte; ardından hâkim kararı olmaksızın gerçekleştirilen incelemeler sonucu elde edilen delillere dayanılarak alınan kararların hukuki geçerliliği tartışılmaktadır. Bu çerçevede yerinde inceleme işleminin ceza muhakemesi hukukunda bir koruma tedbiri olan arama kavramıyla olan benzerliği ortaya konulmakta ve anayasal sınırlar bakımından incelenmektedir. Özellikle Anayasa’nın 21. maddesi ve Ceza Muhakemesi Kanunu’nun ilgili hükümleri ışığında yerinde inceleme yetkisinin meşruiyeti, ölçülülüğü ve yargı denetimine açıklığı yönünden hukuki değerlendirme yapılmaktadır. Ayrıca söz konusu çerçevede Ford Otomotiv Sanayi A.Ş.nin yaptığı bireysel başvuru da kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Sonuç olarak, çalışmada yerinde inceleme yetkisinin hem hukuki güvencelerle sınırlandırılması hem de temel haklara müdahale boyutunun gözetilerek uygulanması gerektiği vurgulanmıştır. Aksi hâlde, elde edilen delillerin hukuka aykırı hâle gelmesi ve anayasal hakların ihlal edilmesi riski söz konusudur.