Politik Personanın Anlatısal İnşası: Ailesinin Kızı, Ulusun Annesi Olarak Meral Akşener

OpenAlex Turkish

Meral Akşener, 30 yılı aşan siyasi kariyeri boyunca Türkiye politikasında parti liderliği konumuna erişebilmiş hem iktidar hem muhalefet blokunda önemli roller üstlenmiş istisnai bir siyasal aktördür. 1990’lı yıllarda başlayan siyasi yolculuğu, 2017 yılında İYİ Parti’yi kurmasıyla yeni bir evreye geçmiş, bu süreçte muhalefetin yönünü etkileyen figürlerden biri haline gelmiştir. Bu makale, Meral Akşener’in politik personasında milliyetçi ideolojinin kadına atfettiği “makbul kadınlık” imgelerinin nasıl temsil edildiğini ve bu imgelerin kadın liderliğinin meşruiyetini kurmak üzere nasıl işlevsel bir anlatı haline getirildiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, Akşener’in 2017 sonrası dönemdeki politik lider personasını; politik konuşmaları, sosyal medya paylaşımları, televizyon ve dijital platformlardaki röportajları ile hakkında yazılmış biyografik metinler üzerinden çok yönlü bir veri setiyle analiz etmektedir. Makalenin ilk bölümünde milliyetçiliğin toplumsal cinsiyetle ilişkisine yönelik kuramsal tartışmalar ele alınmakta; Türk milliyetçiliğinin tarihsel olarak kadına yüklediği roller, idealize ettiği kadınlık imgeleri ve bu imgelerin zaman içindeki dönüşümü tartışılmaktadır. İkinci bölümde ise Akşener’in politik anlatısında bu milliyetçi kadınlık imgelerinin nasıl temsil edildiği ve bu temsillerin politik liderliğini destekleyen bir anlatı evreni içinde nasıl yapılandığı incelenmektedir. Bu tartışma, kadın liderlerin otorite ve uyum beklentilerinin eşzamanlı baskısıyla tanımlanan ‘çifte bağ’ ikilemini Akşener’in politik personası içinde nasıl müzakere ettiğine ilişkin önemli ipuçları sunmaktadır. Analiz, Akşener’in politik personasının iki ana anlatı stratejisi etrafında şekillendiğini göstermektedir: Milliyetçi-muhafazakâr bir aile geleneğinin mensubu olarak konumlanmasını sağlayan “aile anlatısı” ve koruyucu-kollayıcı kadınlık figürlerinde karşılık bulan “ulusun annesi” imgesi. Asena ve cumhuriyet öğretmeni motifleri aracılığıyla kurulan bu çerçeve, kadın liderliğinin meşruiyetini milliyetçi ideoloji içinde yeniden üretmektedir.