İşletme ve Yönetim Alanında Tedarik Zinciri Yönetiminde Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri: Bir Literatür İncelemesi

English (OpenAlex)

Bu çalışma, işletme ve yönetim disiplinleri çerçevesinde tedarik zinciri yönetiminde (TZY) Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinin kullanımını sistematik bir literatür incelemesiyle değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, Web of Science (WoS) veri tabanında "Management" ve "Business" kategorilerinde indekslenen 185 akademik makale; yöntem türleri, uygulama alanları ve sektörel eğilimler açısından incelenmiş, analiz edilerek araştırmalar nicel ve nitel olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, 2016 yılından itibaren konuya olan akademik ilginin hızla arttığını ve 2023 yılında yıllık 28 makale ile zirveye ulaştığını göstermektedir. Bu artışta, COVID-19 pandemisinin vurguladığı "dayanıklılık" (resilience) kavramı ile dijitalleşme ve sürdürülebilirlik gündemi belirleyici olmuştur. Ülke bazında Hindistan (%43,8) araştırmalara öncülük ederken, onu Türkiye (%14) ve Çin takip etmektedir. Metodolojik olarak, AHP ve TOPSIS gibi geleneksel yöntemlerden; bulanık kümeler, nötrosofik setler ve hibrit modeller gibi belirsizliği daha iyi yöneten ileri yaklaşımlara doğru bir kayma saptanmıştır. Ayrıca çalışmaların %55,7'sinin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları'ndan "Sorumlu Üretim ve Tüketim" (SKG 12) ve "Sanayi, Yenilikçilik ve Altyapı" (SKG 9) hedefleriyle doğrudan örtüştüğü belirlenmiştir. Sonuç olarak ÇKKV yöntemleri, birbiriyle çelişen kriterlerin bulunduğu TZY karar süreçlerinde rasyonel bir temel sunmaktadır. Gelecek çalışmaların blokzinciri ve yapay zeka gibi teknolojilerin entegrasyonuna odaklanması önerilmektedir.