Türkçe Ders Kitaplarında Masal Motifleri ve Mitolojik Unsurlar

English (OpenAlex)

Ana dili eğitimi temel dil becerilerinin geliştirilmesi yanında aynı zamanda bir kültür aktarımı sürecidir. Bu süreci şekillendiren ise kullanılan en yaygın eğitim-öğretim araçları olan ders kitaplarıdır. Bu durum Türkçe ders kitaplarına seçilen metinlerin kültürü en iyi temsil eden örnekler arasından seçilmesini gerekli kılmaktadır. Bu temsil ise ancak motifler ve mitolojik unsurlar bakımından zengin metinlerle sağlanabilir. Bu bağlamda araştırmanın amacı Türkçe ders kitaplarındaki metinlerde yer alan masal motiflerinin ve mitolojik unsurların tespiti ve Türkçe ders kitaplarında kullanılabilecek motif ve mitolojik unsurlar bakımından zengin metin örneklerinin belirlenmesi olarak ifade edilmiştir. Nitel bir yaklaşımla gerçekleştirilen araştırmada doküman incelenmesine başvurulmuştur. Araştırma için başvurulan dokümanları 2023-2024 eğitim ve öğretim yılında 1-8. Sınıf düzeylerinde kullanılan Türkçe ders kitapları ile tez, makale ve kitaplar oluşturmaktadır. Veriler, tümdengelimli nitel içerik analizine başvurularak incelenmiştir. Metinlerdeki motiflerin analizinde Thompson (1975) tarafından geliştirilen kategoriler temel alınmıştır. Kodlamalarda kodlayıcılar arası uyuma dikkat edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre Türkçe ders kitabında toplam 185 motif ve mitolojik unsur tespit edilmiştir. Bu durum sayısal açıdan zengin bir çeşitliliği ortaya koymakla birlikte kategorilere dağılımındaki düzensizlik dikkat çekicidir. İkinci araştırma amacı dahilinde ise hedef kitlenin özelliklerine uygun motif gruplarını içeren masal ve halk hikayesi örnekleri paylaşılmıştır. Bunların ders kitabı yazarlarına ve ek metinlere ihtiyaç duymaları hâlinde Türkçe öğretmenlerine kaynaklık edeceği düşünülmektedir.