Diyarbakır İlinin Mutfak Kültürünün UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağına Girme Potansiyelinin SWOT Analizi Çerçevesinde Değerlendirilmesi

OpenAlex Türkçe

Küreselleşme ile yerel değerlerin korunması ve sürdürülebilir kalkınma stratejileri, çağdaş şehircilik ve turizm politikalarının merkezine yerleşmiştir. Bu bağlamda, UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı (UCCN) bünyesindeki gastronomi teması, şehirlerin mutfak mirasını küresel bir marka değerine dönüştürmek adına stratejik bir argüman sunmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, Mezopotamya’nın çok katmanlı tarihsel birikimine ev sahipliği yapan Diyarbakır ilinin mutfak kültürünü UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı kriterleri çerçevesinde analiz etmek ve kentin bu ağa dahil olma potansiyelini değerlendirmektir. Araştırmada veriler doküman analizi ve literatür taraması kullanılarak toplanmış; güncel akademik çalışmalar, ulusal raporlar ve tescilli şehirlerin başarı modelleri sentezlenerek kapsamlı bir veri havuzu oluşturulmuştur. Elde edilen verilere nitel araştırma yöntemlerinden SWOT ve TOWS analizi tekniği uygulanmıştır. SWOT analizi bulguları; Diyarbakır’ın kozmopolit mutfak yapısı, Karacadağ pirinci ve meftune gibi coğrafi işaretli ürünlerin varlığı, yaşayan usta-çırak geleneği ve yerel halkın yüksek miras farkındalığının kentin en temel güçlü yönleri olduğunu ortaya koymuştur. Öte yandan; kurumsal koordinasyon zayıflığı, uluslararası düzeyde profesyonel markalaşma stratejisinin eksikliği ve gastronomi eğitim imkânlarının kısıtlılığı temel zayıf yönler olarak saptanmıştır. Küresel deneyim turizmi trendleri ve Mezopotamya Lezzet Yolu gibi bölgesel iş birliği projeleri önemli fırsatlar sunarken; kültürel erozyon, fast-food kültürünün yükselişi ve bölgesel rekabet baskısı kentin önündeki temel tehditler olarak belirlenmiştir. Ayrıca TOWS analizi bulguları Diyarbakır’ın UNESCO Gastronomi Şehri olma sürecindeki başarısının, görece düşük etkili unsurlara odaklanmaktan ziyade kurumsal yapılanma ve deneyim odaklı markalaşma stratejilerine öncelik verilmesine bağlı olduğunu ortaya koymuştur.