HACCP ve Gıda Güvenliğine Yönelik Yapılan Akademik Çalışmaların Bibliyometrik Analizi

OpenAlex Türkçe

Son yıllarda ülkemizin ve dünyanın birçok yerinde, küreselleşme, küresel gıda talebi gibi etmenlerin yanı sıra iklim değişikliği, artan yaşlı nüfus oranı, şehirleşme ve jeopolitik istikrarsızlık gibi küresel megatrendler gıda güvenliğini olumsuz etkileyerek güvensiz gıda oluşumuna neden olabilmektedir. Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktası (Hazard Analysis of Critical Control Points: HACCP) üretim sürecindeki potansiyel tehlikeleri yöneterek güvenli gıda üretimini sağlamak amacıyla yaygın kullanılan özel bir süreç yönetimidir. Bu makalenin temel amacı HACCP ve gıda güvenliği konularında araştırma alanını, bilimsel gelişimi ve yenilikçi ilerlemeleri ortaya koyabilmek ve literatürdeki boşluğu doldurmaktır. Bu bağlamda, bibliyometrik bir yaklaşım kullanarak; ortak yazar analizi, ortak kelime analizi ve atıf analizi yöntemleri ile gıda güvenliği ve HACCP üzerine yapılmış akademik çalışmalar analiz edilmiştir. Analiz sürecinde VOSviewer 1.6.20 yazılımı, betimsel içerik analizinde ise WoS veri tabanındaki ‘Analyze Results’ sekmesi kullanılmıştır. Sonuçlar, akademik çalışmaların yıllar içinde göreceli olarak arttığını, en çok atıf alan çalışmaların büyük kısmının derleme makalesi olduğunu, araştırmaların gıdalarda biyolojik tehlikeler ve HACCP konularına odaklandığını göstermektedir. En çok sayıda çalışma üreten kurumların Avrupa’daki üniversiteler ve Amerika’daki devlet kurumları olmakla birlikte, yazarların zayıf iş birliği de tespit edilmiştir. Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere alandaki en üretken ülkelerdir. Araştırmacıların ana ilgi alanlarını yansıtan temalar, risk assessment, salmonella, ISO 22000, quality, hygiene, food safety management system, food industry gibi konulardır. Gıda güvenliği ve mikrobiyoloji alanında, yüksek bilimsel etki değerine sahip, uluslararası düzeyde saygın dergiler ön plana çıkmaktadır. Araştırmacılar, politika yapıcılar, hükümet, sanayi ve kamu otoriteleri bu çalışmanın bulgularına dayanarak karar alma süreçlerine ve iş birliği faaliyetlerine yön verebilirler. Bu da gelecekte etkin sürdürülebilir gıda güvenliğinin sağlanması açısından kritik bir adımdır.