Dezenformasyonla Karşılaşma Deneyimi, İletişimsel Tepkiler ve Psikolojik Yansımalar: 60+ Tazelenme Üniversitesi Öğrencileri Örneği

OpenAlex İngilizce

Bu nitel araştırma, 60 yaş üzeri tazelenme üniversitesi öğrencilerinin sosyal medyada dezenformasyona maruz kalma deneyimlerini ve bilgi doğrulama stratejilerini, tümevarımsal analiz yöntemiyle incelemektedir. Araştırma, Mersin Üniversitesi 60+ Tazelenme Üniversitesi’nde öğrenim görmekte olan öğrencilere yönelik olarak, 27 Mayıs–10 Haziran 2025 tarihleri arasında yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler, MAXQDA Analytisc Pro 2024 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, katılımcıların sosyal medyada yer alan olumsuz içeriklerin yaygınlığına dikkat çektiğini ve toplumun bu tür manipülatif içeriklere karşı sınırlı düzeyde direnç gösterdiğini ortaya koymaktadır. Katılımcıların bir kısmı, sosyal medya kullanımında otosansür uyguladıklarını ve giderek apolitikleşme eğilimi sergilediklerini ifade etmiştir. Araştırmada görüşlerine başvurulan 60+ Tazelenme Üniversitesi öğrencileri; sosyal medyanın önemli bir haber kaynağı olarak değerlendirildiğini kabul etmekle birlikte, bu platformların bilinçli ve eleştirel bir yaklaşımla kullanılması gerekliliğini vurgulamaktadır. Bilgi doğrulama sürecinde; çoklu kaynaklardan teyit etme, uzman görüşlerine başvurma ve resmî kurumların açıklamalarını dikkate alma gibi stratejilerin yaygın olarak kullanıldığı gözlemlenmiştir. Araştırma sonuçları, katılımcıların ifadelerinde de görülen Dunning-Kruger etkisi, bilişsel çelişki ve onay yanlılığı gibi psikolojik faktörlerin, dezenformasyon karşısında tutumları etkilediğini göstermektedir. Katılımcılar, dezenformasyonla mücadelede yaşlı nüfusun dijital uyum süreçlerini desteklemek amacıyla; en etkili yöntemin toplumda medya okuryazarlığının ve bu çerçevedeki eğitim programlarının geliştirilmesi olduğu konusunda hemfikirdir. Bu araştırma, 60 yaş üzeri bireylerin sosyal medyada dezenformasyonla karşılaşma deneyimlerini ve buna karşı geliştirdikleri stratejileri ortaya koyarak, yaşlı nüfusun dijital uyum süreçlerinin güçlendirilmesine katkı sağlamakta ve bu alandaki ardıl çalışmalara kavramsal bir çerçeve sunmaktadır.