İlkokul Türkçe Ders Kitabındaki Metinlerin Çocuk Kitaplarında Bulunması Gereken Özellikler Açısından İncelenmesi

OpenAlex Türkçe

Çocuk kitapları, çocuğa görelik ilkesine uygun olarak hazırlanmalıdır. Çocuk kitaplarında bulunması gereken içerik özellikleri; tema, konu, temel kavramlar ve değerler, karakterler ve kahramanlar, plan, dil ve anlatım, ileti; biçim özellikleri ise kitabın boyutu, cilt, kağıt, kapak, harfler, sayfa düzeni ve resimler olarak ele alınmaktadır. Bu araştırmada İlkokul 2.sınıf Türkçe ders kitabındaki metinlerin içerik ve biçim ölçütlerine göre incelenmesi amaçlanarak doküman incelemesi kullanılmıştır. Çocuk edebiyatı ile ilgili alan yazın taranarak kontrol listeleri oluşturulmuştur. Türkçe ders kitabında 15 hikaye edici, 13 bilgilendirici ve 12 şiir türünde metne yer verildiği görülmüştür. Ders kitabında Türk çocuk edebiyatından eserlere daha çok yer verildiği, beş metinde anlam bütünlüğünün kısmen bozulduğu belirlenmiştir. Metinler içerik özellikleri açısından incelendiğinde 39 metnin 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programında yer alan temalara, 37 metnin ise konu önerilerine uygun olduğu, 39 metinde temel kavram ve değerlere yer verildiği, 32 metinde kahramanlar ve karakterlere yer verildiği, plan açısından 23 metnin, dil ve anlatım açısından 33 metnin, ileti açısından ise 37 metnin uygun olduğu görülmüştür. Ders kitabının biçim özellikleri açısından incelendiğinde kitabın boyutu, kağıt kalitesi, kapağı açısından uygun olduğu; ciltlemesi ve harfler açısından kısmen uygun olduğu görülmüştür. Sayfa düzeni açısından 31 metnin uygun, resimler açısından 32 metnin uygun olduğu ve metni açıklama amacıyla kullanıldığı görülmüştür. Bu çalışma, Türkçe ders kitaplarının çocuk edebiyatı ölçütlerine uygunluk düzeyini ortaya koyarak program geliştirme ve kitap yazım süreçlerine katkı sağlamaktadır.