PEYNİR ÜRETİM SÜREÇLERİNDE KARBON AYAK İZİ VE AZALTIM STRATEJİLERİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

OpenAlex Türkçe

Artan dünya nüfusunu beslerken doğal kaynakların korunması ve sera gazı (GHG) emisyonlarının azaltılması, sürdürülebilir gıda üretiminin temel hedeflerindendir. Bu çerçevede peynir üretiminde en büyük çevresel etki, çiğ süt üretim aşamasında oluşur. Bununla birlikte, işleme, olgunlaştırma, ambalajlama, depolama ve dağıtım süreçleri de karbon ayak izine katkıda bulunur. Emisyon miktarları; peynir türü, olgunlaşma süresi, süt türü, üretim ölçeği, teknoloji seviyesi ve yaşam döngüsü analizi (LCA) sınırlarına bağlı olarak değişiklik gösterir. Dolayısyla peynir üretiminin her aşamasındaki karbon salımlarının belirlenmesi önem taşımaktadır. Karbon ayak izinin azaltılmasında düşük metan salan ırkların seçimi, yem optimizasyonu, gübre yönetiminin iyileştirilmesi, yenilenebilir enerji kullanımı, proses optimizasyonları, peynir altı suyunun yeniden değerlendirilmesi, geri dönüştürülebilir ambalaj tercihleri ve lojistikte verimlilik artırıcı önlemler etkili stratejilerdir. Bu çalışma, peynir üretiminde kullanılan hammaddelerden başlayarak işleme, ambalajlama ve lojistik süreçlerine kadar olan tüm aşamalarda oluşan karbon ayak izini değerlendirmeyi; karbon ayak izine katkıda bulunan etkileri azaltmaya yönelik uygulanabilir stratejileri literatür ışığında derleyerek peynir üretiminde sürdürülebilir üretim modellerinin geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.