Soğan (Allium cepa L.) Bitkisinde Asetamiprid İnsektisitinin Morfo-Fizyolojik, Sitogenetik ve Anatomik Karakterler Üzerindeki Toksisite Profilinin Belirlenmesi

OpenAlex · Türkçe

Asetamiprid, yüksek böcek öldürücü etkinliği nedeniyle tarımsal ürünleri korumada yaygın olarak kullanılan bir insektisittir. Bu insektisit kökler veya yapraklar tarafından emilerek bitkinin tüm kısımlarına taşınabilmektedir. Mevcut çalışmada, soğan (Allium cepa L.) bulblarına dışarıdan uygulanan 4, 5 ve 6 g L-1 asetamiprid insektisit dozlarının çeşitli morfo-fizyolojik, sitogenetik ve kök anatomik karakterleri üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, soğan bulbları üç uygulama ve bir kontrol olmak üzere toplam 4 gruba ayrılmıştır. 7 gün (168 saat) boyunca, uygulama gruplarındaki bulblar üç farklı dozdaki (4, 5 ve 6 g L-1) asetamiprid ortamlarında çimlendirilirken, kontrol grubundaki bulblar çeşme suyu ortamında çimlendirilmiştir. Deney sonunda, çalışılan tüm asetamiprid insektisit dozları incelenen morfo-fizyolojik karakterlerde (çimlenme yüzdesi, kök uzunluğu, saçak kök sayısı ve taze ağırlık) belirgin bir azalmaya, kromozom anormalliğinde (KA) ve mikronükleus (MN) sıklığında önemli bir artışa ve ayrıca mitotik indekste (MI) ciddi bir azalmaya neden olmuştur. Farklı dozlardaki dışsal asetamiprid uygulamaları, nükleusta tomurcuk oluşumu, mikronükleus, iki loblu hücre, dev hücre, kromozom kaybı, hemaglütinasyon, çentikli hücre, köprü oluşumu, kalgın kromozom, geri kalmış kromozom, kutup kayması ve kutup düzleşmesi gibi KA’lerini teşvik etmiştir. Dahası, bu insektisite maruziyet, soğan bulblarının kök anatomik yapısında belirgin olmayan iletim dokusu, yassılaşmış hücre çekirdeği, korteks hücrelerinde nekroz, hücre duvarı kalınlaşması, epidermis ve korteks hücrelerinde madde birikimi ve epidermis hücre deformasyonu gibi bazı ciddi hasar ve değişimlere yol açmıştır. Özetle, asetamipridin soğan bitkisinin incelenen tüm morfo-fizyolojik, sitogenetik ve anatomik karakteri üzerinde olumsuz etkilere sahip çok yönlü bir insektisit olduğu sonucuna varılmıştır.