Sosyal Bilgiler Dersinde Yaratıcı Düşünme İçin Alternatif Bir Teknik: SCAMPER Etkinlik Örneği

OpenAlex · Türkçe

Yaratıcılık, kişinin zekâ ve hayal etme kapasitesini kullanarak yeni ve de özgün düşünceler üretme becerisi olarak ifade edilebilir. Günümüzdeki eğitim sistemleri içerisinde en önemli becerilerden biri olarak yaratıcı düşünme yer almaktadır. Okulöncesinden başlayarak üniversiteye kadar ki tüm eğitim kademelerinde yaratıcı ve özgün düşünme gibi becerilerin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Bu süreçte becerileri geliştirmek için sınıf ortamında yürütülen tüm faaliyetler önem kazanmaktadır. Bireylerin farklı ve özgün düşünmelerini teşvik edebilmek adına çeşitli öğretim stratejileri ve teknikleri kullanılmaktadır. Sosyal bilgiler dersinde yaratıcı düşünme becerilerini geliştirmek adına kullanılabilecek tekniklerden biri de SCAMPER’dır. Yönlendirilmiş beyin fırtınası olarak da bilinen bu teknik yaratıcı düşünme, problem çözme ve eleştirel düşünmede kullanılabilecek en kolay etkili tekniklerden biri olarak yer almaktadır. SCAMPER kelimeler aracılığıyla üretilen sorularla bireylerin farklı düşünmelerine imkân tanıyan bir tekniktir. Bu kapsamda çalışmanın amacı sosyal bilgiler dersinde yaratıcı düşünme becerisini geliştirmek için SCAMPER tekniğinin tanıtılması ve öğretmenlere rehber olması açısından örnek etkinlik sorularının hazırlanmasıdır. Araştırmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Veriler için doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Etkinliklerin tasarımı için veriler YÖK Tez, Google Akademik ve Tr Dizin veri tabanlarında taratılmıştır. 2018 yılı 4., 5., 6. ve 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı incelenerek etkinlikler hazırlanmıştır. Etkinlikler 2024 yılında gerçekleştirilen Uluslararası Sosyal Bilgiler Eğitimi Sempozyumu’nda (USBES) araştırmacılar tarafından yürütülen atölye etkinliği ile sunulmuştur. Öğretmen ve akademisyenlerden alınan geri dönütler neticesinde etkinlikler tekrar düzenlenerek tasarlanmıştır. SCAMPER tekniğinin sosyal bilgiler dersi içerisinde nasıl kullanılabileceğine yönelik sınırlı ders etkinliğinin olması, etkinliğin sosyal bilgiler dersinde nasıl yürütüleceğine dair öğretmenler için örnek çalışmaların olmaması nedeniyle çalışmanın alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir.