Katılımcı ve Etkileşimli Belgesel: Yeni Medya Çağında Etkileşimli İzleyici Deneyimi

OpenAlex Türkçe

Sinema endüstrisi, isteğe bağlı yayıncılık ve bilişim teknolojilerinin yakınsamasıyla ortaya çıkan dijital platformlar, sunduğu etkileşimli ve özelleştirilmiş hizmetlerle klasik izleme edimini aktif kullanıcı katılımına öncelik veren yeni nesil bir seyir deneyimine dönüştürmektedir. Sayısal ve ağ tabanlı teknolojilerin gelişimiyle doğrusal olmayan (non-linear) etkileşimli anlatı yapılarına sahip içeriklerin bazı dijital platformlarda bir dönem görünür hale gelmesi özellikle de seyir deneyimine özgün değer katma yönüyle dikkat çekmektedir. Bu çalışmada, dijital platformlarda gelişen etkileşimli belgesel içeriklerine üniversite öğrencilerinin algı ve tutumlarının anlaşılması amaçlamaktadır. Etkileşimli belgeseller, izleyici seçimleriyle yön verilen anlatı yapısı ve oyunlaştırma deneyimiyle geleneksel belgesel sinemadan ayrılmaktadır. Bu bağlamda çalışmada bu türün en popüler örneklerini yayınlayan ve 2024 sonu itibariyle bu tür içerikleri liste dışı bırakma kararı alan Netflix dijital platformundaki belgesel temalı içeriklerin izleyici algısı üzerindeki etkileri ele alınmaktadır. Nitel araştırma yöntemiyle tasarlanan çalışmada İletişim Fakültesi öğrencilerinin etkileşimli belgesel seyir deneyimlerine ilişkin algı ve tutumları, oyunlaştırmanın belgesel sinemadaki gerçeklik boyutuna etkisi ve anlatı üzerinde seçim yapabilme olanağının tatmin, öğrenme ve eğlence düzeyleri üzerindeki etkileri incelenmektedir. Bu çalışma katılımcıların etkileşimli belgesele ilişkin ilgi ve yaklaşımları doğrultusunda, dijital belgesel sinemanın sınırlarının alışılmış izleme pratiğinden deneyimleme odaklı bir kullanıcı/oyuncu davranışına evrildiğini ortaya koymuştur. Dolayısıyla Netflix dijital platformunun etkileşimli içeriklerden vazgeçmesinin tek sorumlusu olarak formatın başarısızlığının gösterilemeyeceği ifade edilebilir. İzleyicilerin bu türe ilişkin motivasyonları ve beklentileri göz önüne alındığında, doğru tema seçimi ve gelişmiş teknik imkânlarla bu türün gelecekte güçlü bir anlatı formu olarak yaygınlaşma potansiyelinin varlığına işaret edilmektedir.