Çenginâmeden Taşanlar: Enderûnlu Fâzıl’ın Şarkılarında Çengiler

OpenAlex Türkçe

18. yüzyılın Nedîm ve Sâbit çizgisine yakın görülen şairi Enderûnlu Fâzıl, kendi aşk maceralarını anlattığı Defter-i Aşk, kadınlar kitabı olarak nitelendirilen ve farklı milletlerden kadınların özelliklerinin anlatıldığı ve Osmanlı tarihinde toplatılmasıyla iz bırakan Zenannâme, 18. yüzyıl İstanbul'unun namlı köçeklerinin çeşitli vasıflarıyla anlatıldığı Çenginâme (Rakkasnâme) ve farklı milletlerden erkeklerin özelliklerinin anlatıldığı Hûbannâme eserleri yanında Divan Edebiyatı geleneği paralelinde, diğer eserlerine göre daha ağır başlı kaleme aldığı hacimli bir Divan'a sahiptir. Şairin eserleri içinde Divan, Defter-i Aşk ve Çenginâme’si kendi yaşantısından izler taşıdığı için ayrı bir yer tutmaktadır. Defter-i Aşk’ının Şehlevendim’i, Çenginâme’sinin Yasemen’i, Anton’u ve daha pek çok güzeli Divan’ının muhtelif manzumelerinde karşımıza çıkmakta hem şairin hem de İstanbul’un renkli yaşantısının izlerini taşımaktadır. Bu çalışmayla şairin Divan'ı ve Çenginâme'si ayrıntılı biçimde incelenerek betimsel bir araştırma yapılmış ve şairin Divan’ı ile Çenginâme’si arasında Fâzıl'ın şarkıları vasıtasıyla kurulan ilişkiyi ortaya koymak amaçlanmıştır.