Bekoviç Gibi Kaybetmek: Aleksandr Bekoviç Çerkasskiy’in 1717 Hive Seferi

OpenAlex Türkçe

1682-1725 yillari arasinda Carlik Rusya’yi idare eden I. Petro, XVIII. yuzyilin baslarinda carligi ayaga kaldiracak reform hareketlerine girismekle kalmamis, Osmanli Devleti ve Isvec ile de savasmistir. 1711 yilinda yapilan ve Osmanli Devleti’nin zaferi ile biten Prut Savasi Rusya’yi zor durumda birakmis; Isvec ile yapilan savas ise 1721 yilina kadar devam etmistir. Bu savasa kaynak saglayabilmek, Hindistan’a giden ticaret yoluna hâkim olabilmek ve guneyinde bulunan Hive ve Buhara hanliklarini carliga baglayabilmek amaciyla Turkistan hanliklarindan olan Hive Hanligi’na bir sefer tertip edilmesi zaruri hâle gelmistir. Bu amacla I. Petro’nun istegi dogrultusunda komisyonlar olusturulmus ve Hive uzerine yapilacak sefer tum ayrintilariyla incelenmistir. Nihayetinde 1714 yilinda Hazar Denizi kiyilarina ve Hive Hanligi uzerine sefere baslanmasi karari alinmistir. Calismada Musluman Kabardey bir ailenin ferdi olarak dunyaya gelen, vaftiz olduktan sonra Aleksandr Bekovic Cerkasskiy adini alan Devlet Giray Mirza’nin Hive Seferi’nin komutani olarak atanmasina, sefer icin yaptigi hazirliklara ve seferin sonunda nasil bir akibete ugradigina deginilecektir. Ayrica Ruslar tarafindan Turkistan uzerine duzenlenen ilk sefer olan Hive Seferi’nin siyasi ve askeri onemi uzerinde durulacak; bu seferin Ruslarin hafizasinda biraktigi derin izlerin sonuclarindan bahsedilecektir.