Mekan Dizimi Çalışmasında Bir Yeraltı Şehri Örneği: Derinkuyu

OpenAlex Türkçe

Doğanın insanla ilişkisinin en iyi örneklerinden biri olan Kapadokya'daki Derinkuyu, yeraltı yaşamı için birçok olasılık ve özellik yaratmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, yeraltı mekân kullanımıyla benzersiz olan Derinkuyu yeraltı şehrinin yerleşimini incelemektir. Tartışmanın odak noktası, mekan sentaksı ile kesit ve plan düzeyinde yeraltı mekân kullanımının araştırılmasıdır. Arkeolojik araştırmaların bir sonucu olarak üretilen kesitler ve planlar vasıtasıyla yeraltı yerleşiminin form ve yapısını oluşturan mekânsal bağlantılar belirlenmektedir. Bu çalışma kapsamında bir yeraltı şehri olan Derinkuyu yerleşmesi mekan dizimi yöntemi kullanılarak analiz edilmektedir. Bu analizler ışığında yeni bir kurgu oluşturularak, bu yerleşim yatay olarak kurulmuş olsaydı mekânsal kurgusu nasıl olurdu sorusuna cevap aranmaktadır. Derinkuyu yeraltı şehri olarak katmanlı bir yapıya sahiptir ve alanlarının kullanım amacı yapılan arkeolojik çalışmalar sayesinde belirlenmiştir. Yeraltı şehrinin, bugüne kadar çok küçük bir bölümüne ulaşıldığı düşünülmektedir. Bu şehrin ortaya çıkarılmış olan kısmı için mekan dizimi analizi yapılması amacıyla Grasshopper üzerinden “Syntactic” eklentisi kullanılarak mekanların grafiksel karşılıkları oluşturulmaktadır. Bu oluşturulan grafikler ve elde edilen sayısal veriler, şekiller ile çalışmanın çıktısı olarak sunulmaktadır. Bu çalışma ışığında, Derinkuyu yeraltı şehri aynı bağlantı noktalarıyla yatayda yerleşmiş olsaydı ortaya çıkabilecek olasılıklar temsil edilmektedir. Sonuç olarak, elde edilen 2 boyutlu üretken sistemde değişken parametrelerle ortaya çıkabilecek yeni modellerin mekan dizimi analizleri ile mekanın alternatif modeli grafiksel olarak üretilmektedir.