KIRSAL MEKÂNIN YENİDEN ÜRETİMİNDE RÜZGÂR ENERJİSİ SANTRALLERİNİN ROLÜ: ÇANAKKALE ÖRNEĞİ

OpenAlex Türkçe

İklim değişikliğini azaltma politikalarının bir parçası olan yenilenebilir enerjiye geçişin kırsal mekânda yoğunlaşması, mekânsal dönüşüme yol açmaktadır. Bu araştırmada, yenilenebilir enerji türlerinden biri olan rüzgâr enerjisi gelişiminin kırsal mekânı nasıl dönüştürdüğü ve dönüşüm mekanizmalarının neler olduğu Çanakkale örneğinde analiz edilmektedir. Araştırmada durum çalışması deseni kullanılarak rüzgâr enerjisi santrali (RES) şirketleri, yerel paydaşlar ve bölge halkı olmak üzere üç farklı katmandan veri toplanmıştır. Amaçlı örneklem aracılığıyla 56 kişiyle görüşülmüştür. Araştırmanın verileri, RES’lerin kurumsal yapılanmasını oluşturan merkeziyetçi karar mekanizmalarının ve neoliberal politikaların kırsal mekânı farklılaştırarak rüzgâr enerjisinin mekânına dönüştürmeye başladığını göstermektedir. Kırsal mekânın enerji şirketlerine kiralanmasıyla rüzgâr enerjisi yeni sermaye birikim aracına, kırsal mekân ise sermaye birikiminin yeniden dağıtım öznesine dönüşmektedir. Bu süreçte merkeziyetçi karar mekanizmalarının neoliberal politikalarla uyumlu olacak şekilde düzenleyici çerçeveyi oluşturduğu böylece lisans, ihale, teşvik gibi farklı unsurları yasal ve kurumsal düzeyde şekillendirdiği; özelleştirme ve kamulaştırma mekanizmalarını kullandığı gözlemlenmiştir. Düzenleyici çerçeve ve kurumsal mekanizmalar aracılığıyla rüzgâr enerjisi peyzajının kırsal mekânda eşitsiz geliştiği; mülksüzleş(tir)me formuyla yeşil kurban bölgelerinin oluşma riskini taşıdığı anlaşılmıştır.