İbn Nüceym’in İbn Âbidîn’e Etkisi: Nesemâtü’l-eshâr Adlı Eser Çerçevesinde Bir İnceleme

OpenAlex Türkçe

Çalışmada İbn Âbidîn’in, fıkıh usulü alanındaki Nesemâtü’l-eshâr adlı haşiyesinde onun en çok atıfta bulunduğu İbn Nüceym’le irtibatı incelenmektedir. Böylelikle 19. yüzyıl âlimi İbn Âbidîn’in 16. yüzyıl fukahâsından biri olan İbn Nüceym’den ne kadar etkilendiği anlaşılacaktır. Bu etkinin ortaya çıkarılması için Nesemâtü’l-eshâr’da yapılan atıflar tespit edilmek suretiyle İbn Nüceym ile aralarındaki gözle görülür görüş farklılıkları bulunan usul meseleleri incelenmiştir. İbn Âbidîn’in İbn Nüceym’le ittifak ettikleri noktalarda ise bu ittifakın keyfiyeti ele alınmıştır. Çalışmamızda İbn Âbidîn’in İbn Nüceym’den ciddi oranda etkilendiği, iki âlimin ihtilaf ettikleri noktaların ise az olduğu anlaşılmıştır. Makalemiz, fıkıh usulü ilminin istikrar döneminde yetişmiş önemli fakihlerden biri olan İbn Âbidîn’in zihin dünyasını şekillendirenlerden birinin de İbn Nüceym olduğunu ortaya koymaktadır. Makalede elde edilen bulgular bize erken dönem Hanefi âlimlerden başlayarak Debûsî, Pezdevî ve Serahsî gibi mihenk taşı konumundaki usûlcülerin gelişimine ciddi anlamda katkıda bulundukları fukaha metodu usûl çizgisinin 16. yüzyılda İbn Nüceym’le, ondan üç asır sonra 19. yüzyılda da İbn Âbidîn’le aynı yöntem üzerinden farklı sonuçlara vararak ilerlemeye devam ettiğini göstermiştir.