Şanlıurfa’da Kentsel Isı Adasının Saatlik ve Mevsimsel Özellikleri

OpenAlex Türkçe

Yarı kurak kentlerde kentsel ısı adası; yalnızca yapılaşma yoğunluğuna bağlı bir sıcaklık artışı değil yüzey nemi, sulama, açık alanlar, topoğrafya ve gece soğuma kapasitesiyle birlikte şekillenen karmaşık bir kentsel iklim sorunudur. Bu araştırma, Şanlıurfa’da kentsel alan ile çevresindeki farklı yerel çevreler arasındaki hava sıcaklığı farklılaşmasını saatlik ve mevsimsel ölçekte değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada 2023 yılına ait saatlik ortalama, maksimum ve minimum sıcaklık verileri ile günlük toplam yağış verileri kullanılmış; kent istasyonu referans alınarak çevre istasyonlarla ham ve yükseltiye göre düzeltilmiş sıcaklık farkları incelenmiştir. Bulgular, kent istasyonunun genel olarak çevresine göre daha sıcak kaldığını ancak ham sıcaklık farklarının yükselti koşullarından etkilenebildiğini göstermektedir. Yükselti düzeltmesi sonrasında da kentsel termal etkinin devam etmesi, Şanlıurfa’da kentsel ısı adasının belirgin olduğunu ortaya koymaktadır. Bu etki özellikle gece saatlerinde ve minimum sıcaklıklarda güçlenmekte; dolayısıyla kentsel ısı riski yalnızca gündüz aşırı sıcaklıklarıyla değil, gece ısı birikimi ve sınırlı gece soğumasıyla da ilişkilidir. Sonuçlar, yarı kurak kentlerde iklim duyarlı planlama yaklaşımlarının; gölgeleme, hava dolaşımı, serin yüzeyler, su verimli yeşil altyapı ve gece soğumasını destekleyen açık alan düzenlemeleriyle birlikte ele alınması gerektiğini göstermektedir.