“Denizli Tavas’ta Bektaşi Geleneğinin Günümüze Yansıyan İzleri: Tekke Köyü Örneği”

OpenAlex Türkçe

XI. yuzyilda Anadolu kapisinin Turklere acilmasiyla bu bolgeye yogun bir Turk gocu baslamistir. Turkmenlerin gocunun baslamasiyla Horasan tasavvuf ogretisine bagli bircok dervis toplulugu da Anadolu’ya yonelmistir. Dusunce dunyalarinin temelini Hoca Ahmet Yesevi geleneginin olusturdugu bu dervis topluluklari, ozellikle XIII. yuzyildan itibaren Anadolu’da guclu ve etkin bir Turk iskâninin yasanmasini saglar. Omer Lutfi Barkan’in kendilerine “kolonizatorTurk dervisleri” dedigi seyh, baba, abdal lakapli ve sufi kimlikli kisiler Turkmenlerin Anadolu’daki iskânlarinda birer sosyal-dini lider olarak gorev yaparlar. Yine Menâkib’daki kayda gore Haci Bektâs-i Veli, muritlerinden Sari Ismail’i, Mentese’ye bagli Tavas’a gondermistir. Alevi-Bektasi menkibelerinde, mitsel anlatilarinda adi siklikla ve saygiyla anilan Alevi- Bektasi kulturunun yetkin temsilcilerinden Sari Ismail, Denizli Tavas’ta “Anadolu’nunTurklesme” surecine aktif katkida bulunur. Sari Ismail’in turbesi, Denizli ilinin Tavas ilcesine bagli Tekke Koy’dedir. Bugun Alevi-Bektasilerin buyuk saygi duyarak ziyaret ettikleri Tekke Koy’de, Sari Ismail Turbesine ilaveten, Mustafa Baba ve Yaren Ali Baba Turbeleri ile temelleri gecmise dayanan canli bir Alevi-Bektasi kultur alani bulunmaktadir. Bu baglamda yapilan calismada Bektasiligin onemli yerlesim merkezlerinden biri olan Denizli’nin Tavas ilcesinebagli Tekke Koyu’ndeki Bektasilik kulturu ve bu kulturun gecmisten gunumuze yansimalari sosyo-antropolojik bir minvalde degerlendirilmektedir. Calismada ozellikle kutsal kisiler, yer, agac, dag, orman ve kadin kultleri incelenmistir. Yapilan calisma nitel bir calismadir. Arastirma surecinde bahsi gecen yerlerde farkli tarihlerde sosyal antropolojik anlamda katilimli gozlem tekniginden yararlanilmistir. Bunun yani sira, daha saglikli degerlendirmelerdebulunabilmek amaciyla hem gorusme teknigi kullanilmis hem de gorusmede bahsi gecen anlatimlar, bu konu ile ilgili dokumanlarla desteklenmistir. Arastirma surecinde 30 ayri gorusme yapilmistir. Yapilan calisma bazi ozel gunlerin ve ayinlerin dikkate alinmasini gerektirdiginden toplam iki yil surmustur. Bu gorusmelerden elde edilen bulgular, teorik bilgilerle de desteklenerek yorumlanmaya calisilmistir.