Antik Birlik İlkelerinden Postmodern Atemporalizme: Sanatın Melezleşme Yönündeki Dönüşümü ve David Salle Örneği

OpenAlex · Türkçe

Aristoteles'in Poetika'da ortaya koyduğu üç birlik kuralı, Antik Yunan tragedya estetiğinin temelini oluşturarak tiyatroda zaman, mekân ve eylem birliğine vurgu yapmıştır. Bu kurallar, seyircinin hikâyeyi bütüncül bir şekilde deneyimleyerek olay örgüsünü daha iyi anlamasını sağlamıştır. Yine Aristoteles, Poetika'da tragedyanın temel amacının insan davranışları ve yaşamının taklidi olduğunu savunur. Dolayısıyla tragedyanın ve genel sanatsal kabullerin doğası “idea” ile, “mimesis” ile bağlantılıdır ve bu doğa Romantizm deneyimlenirken evrilmeye başlamıştır. Sanattaki geleneksel estetik kurallardan ayrılmaya başlayan Romantizm, bireysel ifadeyi ön plana çıkararak sanatçının özgünlüğünü ve kişisel deneyimlerini eserlerin merkezine yerleştirmiştir. Ardından Sanayi Devrimi’yle gelişen modern sanat; Kübizm, Pop ve Dadaizm gibi akımlarla sanatsal üretim sürecine görsel gerçeklik alternatiflerini, kolajı, asamblajı ve hazır nesneleri dahil ederek bir tür melezleşmeyi başlatmıştır. Postmodern dönemde ise dijitalleşme ve küreselleşme etkisiyle sanat esnek anlatım biçimlerine ulaşmış, disiplinlerarası geçişler ve melezleşme kavramları iyice çeşitlenmiştir. Sanat eserinin özerkliği ve "atemporal" üretim mantığı ise modernizmin üslup ilkesini tartışmaya açmıştır. Bu çalışmada sanatın melezleşme yönünde katettiği yolu, 20. yüzyıldan itibaren dönüşen geleneksel disiplin, teknik, kültür sınırlandırmaları ve postmodern bir söylem olan atemporalizm bağlamında incelemek amaçlanmıştır. Postmodernist kriterler; bir diğer çalışma alanı olan sanatçı David Salle’in, postmodern dönemin yeni estetik ve eleştirel dinamikleri üzerine olan, “sahiplenmenin bir değer olarak geçerliliğini yitirmesi” gibi söylemleri üzerinden incelenmiş, sanatçının söylemleri ve hakkındaki okumalar çalışmanın şekillendirilmesine katkı sağlamıştır. Nitel bir araştırma olan metinde, literatür tarama ve görsel analizi yöntemlerinden yararlanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Atemporalizm, Sanatta Melezleşme, Sanatın Özerkliği, Postmodernizm, David Salle.