Manevi Zekanın Öğrenme ve Başarı ile İlişkisi Üzerine Analizler

OpenAlex Türkçe

Bilimin gelişim süreci içerisinde en çok tartışılan konularından birisi zeka konusudur. Yaşamsal hedefler olan öğrenme ve başarı nörobilim ve psikoloji alanlarında pek çok araştırmaya konu yapılmışken, din psikolojisi açısından öğrenmenin mahiyeti ve mekanizmasının incelendiği bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı manevi zekanın öğrenme ve başarı ile ilişkisini inceleyerek din psikolojisi açısından analizler yapmaktır. Bu bağlamda manevi zekanın bilgiyi algılama ve değerlendirme süreçleri tanıtma (deskriptif) türünde literatür taraması yöntemiyle araştırılmıştır. Literatür taraması sonucunda bireyin öğrenmesinin gözlemlenen ve taklit edilen davranışlarla sınırlı olmadığı, sezgisel olarak elde ettiği bilgi süreçlerinin de önemli bir rol oynadığı bulunmuştur. Manevi zeka varoluşsal ve eleştirel tefekkür, bireyselleştirilmiş kavram geliştirme yeteneği, aşkın boyutu tanıma kapasitesi ve yüksek bilinç alanına ulaşma kapasitesi olmak üzere dört yetenekten oluşmaktadır. Manevi zekaya ait bu yetenekler bireysel gelişim sürecinde bireyin yaşamda anlamı bulmasını, yaşam amacını belirlemesini, aşkınla karşılamasını ve bilincini geliştirmesini sağlamaktadır. Eğitim ortamında ise eleştirel düşünceyle gerçek bilgiye ulaşmayı, ulaşılan bilginin kavramlaştırılmasını, kavramların ötesindeki aşkınlığı keşfetmeyi ve bilincini bir üst seviyeye genişletmesini sağlamaktadır. Manevi zeka “birleştirici düşünme” biçimiyle bağımsız bulunan sinir hücreleri devreye girerek algılanan bilgi birbirine bağlanmakta ve öğrenme gerçekleşmektedir. Bu durum çevresel faktörlere ilahî/manevi olan bilginin eklenmesiyle öğrenme ve başarıyı sağlamaktadır. Manevi zeka öğrenmeye daha aktif bir yaklaşım teşvik ederek hümanist, dengeli ve hoşgörülü bir öğretim stilini benimsemeye katkı sağlamaktadır. Etkileşimli öğrenme sürecini başlatmak suretiyle öğrenme sürecini kolaylaştırmakta ve başarıyı arttırmaktadır. Öğrenmenin gerçekleşmesiyle bireyin yaşamdaki var oluş amacını anlaması, merhametli, vicdanlı olmasının pozitif ilişki içerisinde olduğu düşünülmektedir. Bu durum literatürde yapılan çalışmalarla benzerlik göstermektedir. Bu özelliklerini geliştiren bireyler yüksek bilinçle (ilahî öz) bağlantıyı sağlamak suretiyle bilgiye ulaşmakta ve ilahî düzeni kabul ederek davranışa dönüştürmektedir. Sonuç olarak egoya ait duygu ve düşünceleri aşmak suretiyle manevi zeka yeteneğini geliştiren bireyler öğrenme ve başarılı olma süreçlerinde önemli gelişim göstermektedir. Özet olarak manevi zeka, bireyin kendisini ve dünyayı daha iyi anlamasını sağlayan, varoluşu ve hayatın anlamını sorgulamaya teşvik eden ve insanın yaşamda karşılaştığı sorunların üstesinden gelmesine yardımcı olan bir zeka türüdür. Aynı zamanda manevi zeka bireyin sahip olduğu değerlerin farkına varmasını ve kendisiyle barışık olmasını sağlamaktadır. Manevi zekanın başarıyı sağlayan en önemli özelliği olarak ise başarısızlıkları yeni bir bilginin kaynağı görerek öğrenme deneyimini tamamlaması kabul edilmektedir. Bireyin manevi zeka konusunda farkındalığını oluşturmak ve manevi zekanın eğitim alanındaki önemini vurgulamak amacıyla yapılan bu çalışmada manevi zekanın öğrenme ve başarı süreçlerinde önemli bir parametre olduğu tespit edilmiştir. Bu alanda yapılan çalışmalar da bu tespiti desteklemektedir. Sonuç olarak manevi zekanın bireylerin öğrenmelerinde, günlük yaşamlarında karşılaştıkları problemleri çözmelerinde, eğitim, sağlık, başarı ve başarısızlıkları gibi çok geniş alandaki yaşamları üzerinde etkili olduğu görülmektedir. Bu nedenle bireylerin manevi zeka düzeylerinin fark edilmesi ve üzerinde etkili olan faktörlerin belirlenerek geliştirilmesinin hedeflenmesi önem arz etmektedir. Manevi zekanın eğitim çalışmalarına dâhil edilmesiyle birlikte beyin temelli algoritmaların kullanıldığı öğrenme yöntemlerine yeni bir bakış açısı kazandırılmıştır. Manevi zeka kavramının öğrenme ile ilişkisinin incelendiği bu çalışmanın din psikolojisi ve din eğitimi alanındaki literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.