Modernin Güçlü Sahnesi Erken Cumhuriyet Dönemi Ankara’sında Kolektif Belleğin İnşası ve Toplumsal Unutma Süreci

OpenAlex Türkçe

Bu calisma kolektif bellek kavramini, kentsel kimligin ve kulturel mirasin ayrilmaz bir parcasi olarak ele almakta ve bu baglamda erken cumhuriyet donemi Ankara’sinin kent peyzajini degerlendirmektedir. Modern baskentin kurulmasi surecinde cumhuriyet ideallerini temsil eden mekânlar ve burada olusan mekânsal pratikler yeni bir toplumsal hafizanin da yaratilmasini saglamistir. Erken Cumhuriyet doneminin onemli peyzaj alanlari Ataturk Orman Ciftligi ve Genclik Parki’nin Ankara’nin tarihsel surecindeki yeri, kentsel bellegin insasi, surekliligi ve zaman icerisindeki kopusu uzerinden tartisilmaktadir. Baskentin modern Turkiye’nin sembolu olarak insasi sureci, yalnizca kentsel/ mekânsal degil ayni zamanda sosyal/kulturel bir projedir ve kolektif bellegin insasidir. Bellek, bireyin ait oldugu sosyal gruplar icinde yasadigi deneyimlerle olusur ve belirli bir zaman ve mekân iliskisi icerisinde surdurulur. Ataturk Orman Ciftligi ve Genclik Parki kentsel bellegi olusturan deneyimlerin yasandigi kamusal mekânlar olmuslardir. Bu mekânlar sadece modern kenti temsil eden parklar veya ciftlikler degil, modern yasantinin olusmasi ve surdurulebilmesi icin gerekli olan kamusal alanlardir. Tarihsel surecte Turkiye’nin siyasi ve ekonomik yapisinda meydana gelen degisimler kentlerin hem mekânsal hem de kamusal anlamda donusumune neden olmustur. Bu donusum sureci Ankara’nin kamusal alanlarini, bu alanlardaki kentsel yasantiyi ve kolektif bellegin surekliligini de etkilemistir. Toplumun farkli katmanlarinda, farkli sosyal ve mekânsal pratiklerin surdurulmesi mekânlarin temsiliyetini ve kullanim bicimini degistirmistir. Gunumuzun Ankara’sinda cumhuriyetin rekreasyon alanlari yok olurken toplumun hafizasini olusturan sosyal ve mekansal pratikler de unutulmaktadir. Kentin hafizasini, kulturunu ve kimligini barindiran bu mekânlarin tahribi toplumsal degerlerin ve anlamlarin gelecek nesillere iletilmemesi demektir. Zaman icerisinde degisen idealler, anlamlar, sosyal ve mekânsal pratikler, kent mekânindaki izlerin silindigini ve kentsel bellegin unutuldugunu gostermistir.