Hızın Kent Algısındaki Rolünün İncelenmesi: Balıkesir Örneği

DergiPark Türkçe

Günümüz kentleri, hızın ve sürekli hareketliliğin belirleyici olduğu mekânsal ve zamansal pratikler üzerinden yeniden biçimlenmektedir. Ev ve işyeri arasındaki gündelik ulaşım süreçleri, bireylerin kentsel mekânla kurdukları ilişkiyi önemli ölçüde etkilemekte; tercih edilen ulaşım türleri ve bu türlere bağlı hareket hızları, kentin algılanma biçimini doğrudan belirlemektedir. Bu bağlamda hız, çağdaş kent yaşamında yalnızca fiziksel bir hareket parametresi değil, kentsel deneyimi dönüştüren temel bir algısal etkendir. Motorlu taşıt kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte kentler, insan ölçeğinden uzaklaşan; daha çok geçilen, ancak daha az deneyimlenen mekânlara dönüşmektedir. Buna karşılık, yaya ve bisiklet gibi düşük hızlı ulaşım türleri, bireylerin çevresel detayları fark etmelerine ve mekânla daha güçlü duyusal ve bilişsel bağlar kurmalarına olanak tanımaktadır. Aynı kentsel güzergâhın farklı hızlarda deneyimlenmesi, bireylerin kente ilişkin zihinsel temsillerinde belirgin farklılıklar yaratmaktadır. Bu çalışma, Balıkesir kenti özelinde, bireylerin ev–işyeri arasındaki gündelik hareketliliklerinde tercih ettikleri ulaşım türlerinin (motorlu araç, bisiklet ve yaya) kentsel mekân algısı üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, farklı hızlarda deneyimlenen kentsel güzergâhların bireylerin zihinsel haritalarına nasıl yansıdığını ortaya koymayı hedeflemektedir. Elde edilen bulguların, insan ölçeğini önceleyen kentsel tasarım ve ulaşım politikalarına algısal bir perspektif sunması beklenmektedir.

DergiPark İngilizce

The contemporary cities are increasingly shaped by spatial and temporal practices dominated by speed and continuous mobility. Daily commuting between home and work plays a significant role in shaping individuals’ relationships with urban space, while different modes of transportation and their associated speeds directly influence how the city is perceived. In this context, speed functions not merely as a physical parameter of movement, but as a key perceptual factor that transforms urban experience. The widespread use of motorized transportation has led urban environments to drift away from human scale, turning many urban spaces into environments that are primarily passed through rather than experienced. In contrast, slower modes of mobility such as walking and cycling allow individuals to perceive environmental details more clearly and establish stronger sensory and cognitive connections with their surroundings. Experiencing the same urban route at different speeds results in distinct mental representations of the city. This study examines the effects of different transportation modes -motor vehicles, bicycles, and walking- on urban perception through daily commuting practices in the city of Balıkesir. Using a qualitative research approach based on surveys and mental mapping techniques, the study explores how urban routes experienced at varying speeds are cognitively represented. The findings highlight the importance of low-speed, human-scale mobility in enhancing urban legibility and experiential depth, offering an experiential perspective for urban design and transportation policies.