Vergi Mevzuatı Açısından Katılım Bankalarının Sektördeki Payının İncelenmesi

OpenAlex Türkçe

Türkiye’de İslami bankacılık modeli katılım bankaları adı altında yürütülmektedir. Faiz ve faiz içeren işlemlerin yasaklanmış olduğu İslami bankacılık sisteminde gerçekleştirilen finansal faaliyetlerin tümü İslami esaslar çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. İslami finans kaynağını İslam hukukundan, İslam hukuku da Kuran-i Kerim ve sünnetten almaktadır. Başta faiz hassasiyeti olmak üzere ekonomik, dini ve sosyal nedenlerle geleneksel finans piyasalarında tasarruflarını kullanmak istemeyen yatırımcıların ellerindeki fonların âtıl kalmasının, katılım bankalarının ortaya çıkmasında önemli bir etken olduğu söylenebilir. Katılım bankacılığının özü faiz yerine kar ve zarara katılım esasına dayanmaktadır. Katılım bankaları, tasarruf sahibinden topladıkları fonları İslami ilkeler çerçevesinde üretim ve proje alanlarında kullanmaktadırlar. Böylece söz konusu fonların yatırıma dönüşmesi sağlanmaktadır. 31.07.2004 tarihinde Vergi Usul Kanunu’nun 204. maddesine yapılan değişiklikle özel finans kurumlarının banka olarak addolunacağı hükmü yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile özel finans kurumlarının finansal kiralama işlemleri dışındaki yapmış oldukları tüm işlemleri banka ve sigorta muameleleri vergisine tabi tutulmuş olup, bu işlemler katma değer vergisinden istisna edilmiştir. Yapılan düzenlemelerden sonra katılım bankaları vergi mevzuatı açısından incelendiğinde gerek fon toplama ve gerekse de fon kullandırma faaliyetleri açısından gelir vergisi, kurumlar vergisi, banka ve sigorta muameleleri vergisi ve katma değer vergisi mükellefiyeti ve/veya sorumluluğu bulunmakta olup geleneksel bankalar ile aynı hükümlere tabi olmuşlardır.