Bilinen ve Bilinmeyen Yönleriyle Muhaddis-Sûfî Ebû Bekr el-Kelâbâzî

OpenAlex Türkçe

Ebû Bekr el-Kelâbâzî (ö. 380/990), hicrî dördüncü asırda Buhara’nın Gülâbâd mahallesinde yetişen, İslamî ilimlerin tüm şubeleriyle ilgilenen bir ilim adamıdır. Tasavvuf Tarihinin klasik eserlerinden kabul edilen “et-Ta‘arruf li-Mezhebi Ehli’t-Tasavvuf” adlı eserinde, Kur’an ve sünnete uygun bir tasavvuf anlayışını savunmuştur. Kitabında bazı sûfîlerin eserlerinde çokça üzerinde durduğu “Nûr-ı Muhammedî”, “melâmet”, “fütüvvet” vb. kavramlara yer vermemiş, sûfîlerin “Ehl-i Sünnet ve’l-Cemâat” dairesi içinde olduklarını ve olmaları gerektiğini ispat etmeye çalışmıştır. Hacmi küçük etkisi büyük “et-Ta‘arruf”, müellifin geniş kitleler tarafından tanınmasını sağlamıştır. Ancak müellifin hayatı ve eserlerini konu alan çalışmalarda adı, doğum ve ölüm yılı, kabrinin nerede olduğu, hangi alanda temayüz ettiği, etnik kökeni ve eserleri konusunda birbiriyle çelişik bilgiler yer almaktadır. Bu makalede doğru, yanlış ve yeni ulaşılan bilgilere işaret edilmiştir. Günümüze ulaşmayı başarabilen iki eseri; “et-Ta‘arruf li-Mezhebi Ehli’t-Tasavvuf” ve “Bahru’l-Fevâ’id (Me‘âni’l-Ahbâr)” tanıtılıp müellifin bu eserlerde kullandığı hadisler hakkında genel bir değerlendirme yapılmıştır.