Kars Kavılca Buğday (Triticum dicoccum Schrank) Popülasyonları Üzerine Kuraklık Stresinin Etkileri

Türkçe

Buğday, dünya çapında önemli bir tahıl ürünüdür ancak küresel iklim değişikliği nedeniyle hem ekilebilir alanların azalması hem de abiyotik stresin bitkiye verdiği hasar nedeniyle üretimi azalmaktadır. Bitkilere zarar veren abiyotik stres etmenlerinden yüksek sıcaklık ve kuraklık, buğdayın verimini ve kalitesini olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle stres şartlarına daha dayanıklı olduğu bilinen yerel buğday popülasyonlarının üretime kazandırılması oldukça önemli duruma gelmiştir. Bu çalışmada ters osmotik basınç ile bitki köklerinin su almasını engelleyen Polietilen Glikolün (PEG-6000) farklı konsantrasyonları (0, −0.3 MPa, −1.48 MPa, −2.95 MPa ve −4.91 MPa) kullanılarak kuraklık stresi oluşturulmuş ve kuraklık stresinin Kars’ta yerel olarak yetiştirilen Kavılca Buğdayı (Triticum dicoccum Schrank) ve beraberinde kültür buğdayı (Triticum aestivum L.) popülasyonlarında tohum çimlenme ve büyüme parametreleri üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Çalışmada ortalama çimlenme süresi (OÇS), çimlenme hızı katsayısı (ÇHK), çimlenme hızı (ÇH), çimlenme yüzdesi (ÇY), fide gücü indeksi (FGİ), fide uzunluğu (FU), sürgün uzunluğu (SU), kök uzunluğu (KU), sürgün taze ağırlığı (STA), kök taze ağırlığı (KTA), sürgün kuru ağırlığı (SKA), kök kuru ağırlığı (KKA), sürgün nispi su içeriği (SNSİ) ve vigor indeksi (Vİ) verileri ölçülmüş ve değerlendirilmiştir. PEG-6000 konsantrasyonu, diğer bir ifadeyle kuraklık stresinin şiddeti arttıkça ÇHK, ÇH, ÇY, FGİ, FU, SU, KU, STA, KTA, SKA, KKA, SNSİ ve Vİ azalmış buna karşın OÇS artmıştır. Sonuç olarak kuraklık stresinin Kavılca ve diğer buğday popülasyonlarının tohum çimlenme ve büyümesi üzerinde olumsuz etkiye sahip olduğu tespit edilirken, kuraklığa en dayanıklı kavlıca popülasyonunun Çarçıoğlu köyü-Arpaçay, en hassas popülasyonun ise Dikme köyünden elde edilen popülasyon olduğu belirlenmiştir. Elde edilen verilere göre Çarçıoğlu köyü-Arpaçay popülasyonunun kuraklık şartlarına uygun buğday hattı geliştirme çalışmalarında kullanılabilme potansiyelinin olduğunu düşünmekteyiz.