Beyin Göçü Olgusunun, Sağlık Alanı Öğrencileri Üzerinde Yapılmış Çalışmalar Perspektifinden İncelenmesi (2020-2025)

Türkçe

Bu çalışmada, Türkiye’de sağlıkla ilgili bölümlerde eğitim gören üniversite öğrencilerinin beyin göçüne yönelik tutumlarını ele almış olan yayınların çeşitli parametreler açısından incelenmesi ve alanyazına konuyla ilgili kapsamlı bir çerçeve sunulması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda “beyin göçü”, “brain drain”, “öğrenci”, “student”, “tıp”, “medical”, “hemşirelik”, “nursing”, “göç”, “migration” gibi anahtar kelimeler kullanılarak 08-26 Aralık 2025 tarihleri arasında Google Akademik veri tabanı üzerinden tarama yapılmıştır. Tarama sonucunda, Türkçe ve İngilizce dillerinde yayımlanmış 42 makale değerlendirmeye alınmış ve çözümlenmiştir. Elde edilen yayınlar nitel araştırma yöntemlerinden doküman ve içerik analizleri ile incelenmiştir. Verilerin analizinde ve grafiklerin oluşturulmasında Microsoft Excel 2010 ofis programı, kelime bulutunun tasarlanmasında ise Maxqda programı kullanılmıştır. Makalelerin %38,1’inin 2024’te yayımlandığı ve %95,2’sinin nicel türde olduğu, %57,1’inin İngilizce dilinde yazıldığı, %33,3’ünün yalnızca TR Dizin indeksinde tarandığı, %42,9’unun örneklem grubunu hemşirelik öğrencilerinin oluşturduğu ve örneklem hacimleri ortalamasının 737 olduğu saptanmıştır. Makalelerin %71,4’ünde Öncü vd. (2018) tarafından geliştirilmiş olan “Beyin Göçüne Yönelik Tutum Ölçeği”nin, %14,3’ünde ise işsizlik, gelecek kaygısı ve umutsuzluk ölçeklerinin kullanıldığı tespit edilmiştir. Makalelerin toplamda %14,4’lük kısmının “Bingöl Üniversitesi Sağlık Dergisi”, “Tıp Eğitimi Dünyası” ve “Nurse Education Today” dergilerinde yayımlandığı belirlenmiştir. Makalelerde en fazla tekrar eden anahtar kelimelerin ise sırayla “beyin göçü”, “hemşirelik öğrencileri”, “tıp öğrencileri” ve “öğrenci” olduğu ortaya konulmuştur. Makalelerin %64’ünde öğrencilerin beyin göçüne yönelik yüksek veya olumlu tutum sergiledikleri, demografik değişkenlere göre farklılaştıkları ve en fazla göçmek istedikleri ülkenin Almanya olduğu ortaya konulmuştur. Makalelerin %42,9’unda saptanan itme faktörünün “çalışma koşulları ve iş yükü” iken %35,7’inde saptanan çekme faktörünün ise “daha yüksek yaşam standartları ve kalitesi” olduğu bulunmuştur.